Skip navigation
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
Llwyfan."
3. LLENYDDA YN GYMRAEG-
PAM?
Ar un olwg cwestiwn yr iaith yw'r pwysicaf sy'n wynebu
Cymru heddiw. Oherwydd ynghlwm wrth yr iaith y mae holl
gwestiwn bodolaeth y genedl a'i pharhad. Mesur clefyd ein cenedl
heddiw ydyw'r ffaith fod cwestiwn yr iaith yn tueddu i gael ei
wrthio i'r naill ochr, a chwestiynau materol ac economaidd yn
cymryd ei Ie. Ni fynnwn i neb fy nghamddeall. Nid dweud
yr wyf nad yw'r cwestiynau economaidd yma'n bwysig, yn wir
yn bwysig iawn, ond y mae'r diffyg ymwybyddiaeth o bwysigrwydd
cwestiwn yr iaith yn arwydd o'n hesgeulusdra o werthoedd
ysbrydol. Y mae bodolaeth problem yr iaith ynddi ei hunan yn
arwydd o glefyd. Ond y mae gwr sy'n gwrthod cydnabod ei fod
yn afiach mewn gwaeth cyflwr na'r hypochondriac sydd byth a
hefyd â'i fys ar ei bwls yn gwrando curiadau ei galon. Ofer yw
meddwl y gall cenedl felly wynebu hyd yn oed ei phroblemau
materol. Nid oes dim sy'n peri mwy o ddiflastod i ddyn heddiw
na gwylio'r modd y mae Cymru yn ceisio setlo ei phroblemau.
Ond nid fy mhwrpas ydyw ceisio trafod y wedd yma ar ein prob-
lemau, ond yn unig awgrymu ar y dechrau fod un ateb i'r cwestiwn
a osodais yn deitl i'r anerchiad hwn yn gorwedd yma.* Efallai
mai'r ffaith fod y bardd a'r llenor, yn anad neb, yn ymwybodol
o'r broblem hon, a'i phwysigrwydd sy'n peri ei fod yn dal i lenydda
yn Gymraeg. Mewn adolygiad Saesneg ar un o ddramâu Mr.
Saunders Lewis, gofynnodd yr adolygydd yr union gwestiwn yma.
Dyfynnaf ef yn Saesneg
he is one of the most interesting dramatists to emerge
in Europe in the last twenty years, and the greatest dram-
atist produced by Wales in her own history. His obscurity
is his own choice, and he raises above all the vital question
of how an atrist-and Saunders Lewis is an artist-has the
right to throw away his gifts in the interest of a narrow,
national idealism.
Traddodwyd i gyfarfod blynyddol Dosbarthiadau Allanol Coleg y
Brifysgoì, Bangor, Ebrill 19, 1958.
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.