Skip navigation
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
ARLUNIO
George Chapman
Anaml y gwelir darlun a dylanwad Cymreig amlwg ar ei
gyfansoddiad yn arddangosfeydd Llundain. Gwelir gwaith Ceri
Richards yno'n rheolaidd a bu Brenda Chamberlain yn arddangos
yn Oriel Gimpel, ond ar y cyfan bychan o gyfraniad a wnaeth
arlunwyr Cymru i arddangosfeydd y brifddinas. Nid condemnio
na chanmol yr wyf wrth ddweud hyn, ond yn hytrach nodi a
chroniclo ffaith. Syndod pleserus imi, felly, oedd sylwi ar ddarlun
mawr olew o waith George Chapman yn ffenestr Oriel Zwemmer
ychydig fisoedd yn ôl. Yn yr oriel hon ym mis Mawrth cynhaliodd
Chapman ei arddangosfa gyntaf yn Llundain. Mae'n wir nad yw'r
arlunydd yn Gymro, ond yn ne Cymru y symbylwyd ef i beintio
holl luniau'r arddangosfa hon.
Ganed Chapman yn Llundain ym 1908. Treuliodd rai blyn-
yddoedd yn porthi'r fasnach hysbysebu cyn ymroi i astudio
peintio yn Ysgol Slade ac yna yn y Coleg Brenhinol. Arddangosid
ei waith yn rheolaidd yn orielau Llundain rhwng 1943 a 1957, ac
yna digwyddodd i Chapman ymweld â Chwm Rhondda. Yno
profodd ef rywbeth a roes bwrpas newydd i'w holl ymdrechion.
Gwelwyd ffrwyth y profi hwn yn Oriel Piccadilly ac Oriel Trafford,
ac mewn arddangosfa yng Nghaergrawnt y llynedd. Ym 1957,
hefyd, enillodd George Chapman y Fedal Aur yn yr Eisteddfod
Genedlaethol, ac o hynny ymlaen cymerwyd diddordeb arbennig
yn ei waith gan Adran Gymreig y Cyngor Celfyddyd a chan y
Gymdeithas Arlunio Cyfoes. Cafodd yr un gydnabyddiaeth ag
arlunydd o Gymro. Y mae Chapman ei hun yn falch o hynny.
Gallwn ninnau ymfalchio ynddo yntau am iddo wneud cyfraniad
arbennig iawn i ddatblygiad arluniaeth Gymreig.
Yn rhifyn Gaeaf 1959 o'r Arloeswr ceisiais ymdrin â'r
vmdrech sy'n rhan hanfodol o bob creadigaeth artistig o bwys.
Ymdr'ech yw'r thema sy'n gyffredin i holl weithiau George
Chapman. Gwaith yr artist yw cyfleu ei weledigaeth arbennig o
fywyd, ac wrth wneud hynny ni all ef, os yw'n onest ag ef ei hun,
osgoi'r ymdrech a'r ymrafael sy'n sylfaenol i fywyd. Y mae elfen
drasig ymhob comedi, ac awgrym o hylltra yn narluniau lliwgar
Van Gogh. Barddoniaeth mewn lliw yw darlun ac nid yw gweled-
igaeth y bardd yn gyflawn onid yw'n cynnwys y da a'r drwg, yr
ar ddiwrnod o haf, llai fyth brydferthwch yng Nghwm Rhondda
ar ddiwrnod glawog diflas. Yr artist sy'n llenwi'r bwlch yn ein
hardd a'r hyll yn ei waith. Nid pawb a wêl hylltra ym Mro Gŵyr
profiad.
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.