Skip navigation

Heddiw

 - 

Cyf. 5, rh. 5 Medi 1939

Gwaed newydd mewn iaith

Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
GWAED NEWYDD MEWN IAITH
MAe'r Pregethwr wedi dweud wrthym mewn geiriau
grymus nad oes dim newydd dan haul." Gwir
yw'r gair. Ond, er hynny, cerdded yn ei flaen y mae
Amser ac y mae'n rhaid i bawb gerdded gydag ef neu
aros yn ei unfan a threngi'n dawel. Ein gwendid mwyaf
ni Gymry, mi dybiaf, yw glynu'n rhy ystyfnig wrth hen
bethau-sôn yn rhy hiraethus am yr hen amser gynt a
meddwl bod popeth da a llesol yn gorwedd yn ôl yn niwl-
oedd y gorffennol pell. Ni chyfyngir y teimlad hwn i
Gymry, wrth gwrs. Fe gofiwch am y Sais â'i good old
days a'r Ysgotyn â'i auld lang syne — clodfori'r gor-
ffennol y maent i gyd. Ond y mae nifer ohonom yng
Nghymru sydd nid yn unig yn meddwl am y gorffennol
ond hefyd yn byw yn y gorffennol-a dyna le mae'r perigl.
Yr ydych yn gyfarwydd i gyd a'r gwyrda hynny sydd
wedi colli eu Cymraeg i bob pwrpas ymarferol, ac am ryw
reswm dirgel sydd yn derbyn gwahoddiad i lywyddu
mewn Eisteddfod neu i fod yn westai mewn Cinio Gŵyl
Dewi. Pan fo'r boneddigion hyn yn areithio dywedant
bethau hyfryd iawn am yr iaith Gymraèg-ei bod hi'n iaith
felodaidd, yn hen iaith, yn iaith yr Ysgol Sul a'r cartref,
ac yn y blaen. Ac y mae'n rhyfedd cymaint o bobl sy'n
coleddu syniadau felly am y Gymraeg. Yma eto ymdden-
gys imi y rhoir y pwyslais yn y man anghywir. Dylem
feddwl a siarad am y Gymraeg fel iaith bob dydd ymhob
cylch-nid y capel a'r cartref yn unig, ond y fasnach, y
gweithdy, y ffatri hefyd. Mewn gair, dylem glodfori'r
Gymraeg am ei bod yn addas i bob pwrpas, ei bod yn iaith
ymarferol ac yn gyfrwng i fynegi syniadau a meddyliau
pob dyn fel ei gilydd-boed athro, boed weithiwr tún,
boed bregethwr, boed lowr, boed ffermwr, boed wr sy'n
cadw garage. Mae hyn oll gystal â dweud y dylai'r Gym-
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for non-commercial purposes only while respecting the moral rights of the creators. The material it contains may be used for the creation of derivative works for educational purposes only.