Skip navigation

Bathafarn

 - 

Cyf. 1 1946

Cenadaethau Cymreig yr Eglwys Esgobol Drefyddol yn Unol Daleithau yr America 1822-1871

Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
ac Awstralia. Esiampl o fawr esgeulustod Cyfundeb y
M.C. oedd iddynt lwyr anwybyddu eu haelodau yn Aws-
tralia er i'r Parch. William Meirion Evans, Ballarat, daer
erfyn am eu cynhorthwy mewn Cymdeithasfa yn Lerpwl
yn 1865, a buasai'r M.C. yn U.D.A. hefyd wedi eu llwyr
esgeuluso onibai i ymweliad y Parchedigion Henry Rees
a Moses Parry o Ddinbych 'r taleithiau hynny ychydig
mwy na chan mlynedd yn l fod yn foddion i ysgogi y
cysgaduriaid yn eu Cyfarfodydd Misol a Chymdeithas-
faoedd ar l eu dychweliad i Gymru.
Diymadferth hollol oedd y Cymry yn ninasoedd New
York a Philadelphia yn ystod y cyfnod 1794-1824 parthed
trefnu cyflenwad o bregethwyr cymwys i'r miloedd pobl
unieithog a ymfudasai wrth y cannoedd o Ln ac Eifion-
nydd, Llanuwchllyn a'r Bala yn ystod y gwahanol flynydd-
oedd rhwng 1794 ac 1819, ac er bod y Parch. John Williams
o Garn Dolbenmaen yn bregethwr unieithog hollol gyda'r
Bedyddwyr, gwell oedd ganddo droi i weinidogaethu
ymhlith Saeson a Chymry Dic Sion Dafyddol dinas New
York yn 1795 na gwasanaethu'r Cymry yn eu hiaith eu
hunain, er gwybod ohono fod cannoedd o Gymry o Ln a
Llanuwchllyn wedi ymfudo i Sir Oneida talaith New York,
a oedd ar y pryd yn byw mewn cylch bychan o'r wlad
ac onibai i James Owen, Penycaerau, Oneida, N.Y. ac
eraill ddal yn gyson i anfon llythyrau i'w cyhoeddi yn y
Drysorfa rhwng 1825 ac 1830 ni fuasai Cymry Cymreig
y rhan honno wedi goroesi eu cyfnod a dyfod y rhanbarth
mwyaf Cymreig yn U.D.A. 0 1795 hyd heddiw. Yr unig
fangre y gofalwyd am y Cymry yn y blynyddoedd cyntaf
yn eu hiaith eu hnain oedd Ebensburg Pa. yn y sefydliad
a gychwynnwyd gan Morgan J. Rhys, George Roberts
ac eraill ond oherwydd tlodi y lIe hwnnw o'i gymharu
'r rhannau gorllewinol, diflannu a wnaeth yr achos Cym-
raeg yno o dipyn i beth. Llawer rhy chwannog oedd y
Cymry ymhob enwad i ymrysoni, cweryla ac ymrannu
mewn degau o'r Eglwysi fel y bu hynny hefyd yn foddion
i'r Achosion Cymraeg ddiflannu yn llwyr.
Go brin y cafodd y Wesleaid Cymraeg eu traed tanynt
pan aethant i ganlyn y cannoedd Cymry eraill i wahanol
sefydlfeydd Cymreig a oedd yn perthyn i sectau lluosocach
eu haelodau na'u henwad hwy yng Nghymru, a rhaid
cofio hefyd nad oedd y Wesleaid Cymraeg rhwng 1795
ac 1818 ond prin wedi dechrau yn ein gwlad fel mai o'r
braidd yr oeddynt wedi creu traddodiad Wesleaidd Cymreig.
Purion fyddai mynegi hefyd na chafwyd un math o
sefydliad addysgol neu Golegol i feithrin a pharatoi
pregethwyr a gweinidogion Cymreig yn holl Unol Daleithiau
yr Amerig o 1795 hyd heddiw, ar wahn i'r sefydliad
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.