Skip navigation

Welsh History Review

 - 

Vol. 12, nos. 1-4 1984-85

Aristocratic century : the peerage of eighteenth-century England. Book review.

Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
lwyddiant yr ysgolion ydyw sel Gristnogol Jones a bendith yr Arglwydd arno;
ychydig iawn o sylw a roddir i gyflwr y gymdeithas y bu'n gweithio ynddi. Ond
rhaid gofyn yn wylaidd, onid achos mwyaf llwyddiant Jones o'i gymharu a
methiant llawer a fu o'i flaen oedd nid ei fod ef o reidrwydd yn well Griston na
hwy ond ei fod ef yn deall yn anhraethol well na neb arall pa fath o ysgolion a
fyddai'n taro i'r dim ar gyfer cyflwr cymdeithasol Cymru. Onid ef yn anad neb a
welodd mor amhriodol oedd ysgolion sefydlog Seisnig, o'r teip confensiynol
mewn trefi, i wlad dlawd fugeiliol fel Cymru, a'i phoblogaeth uniaith Gymraeg
a'r mwyafrif ohonynt yn rhy dlawd i allu fforddio anfon eu plant i ysgolion
sefydlog trwy'r flwyddyn? O'r braidd, ychwaith, fod yr awdur yn rhoi digon o
sylw at amcanion cymdeithasol Jones wrth drefnu'i ysgolion yn ogystal a'r rhai
crefyddol. Hefyd, meglir Mr. Davies mewn cryn helbul weithiau wrth drafod
cysylltiadau Jones a'r Methodistiaid cynnar. Gan ei fod yn cydymeimlo mor
ddwys a'r naill fel y Hall anodd iddo benderfynu pwy oedd yn iawn pan ddaeth yn
ddadl ac yn rhwyg rhyngddynt; ond safbwynt Jones fel arfer a gaiff ei amddiffyn.
A daw hyn a ni at wendid pennaf yr astudiaeth. Tybed a oedd Griffith Jones yn
wr lawn mor berffaith a difrycheulyd ag y'i darlunir yma? Nid oes neb yn amau'i
athrylith na'i ymroddiad; ni wedir ychwaith ei gyfraniad amhrisiadwy i grefydd,
iaith, addysg a diwylliant Cymru. Ond nid yw hynny'r un a theimlo fod yn rhaid
ei warchod rhag pob beirniadaeth. Credodd mwy nag un hanesydd, a minnau yn
eu plith, fod rhyw gymaint o sail yn yr hyn a ddywedodd ei wrthwynebwyr
amdano, er nad ydyw hynny'n golygu ein bod yn derbyn popeth a honasant o bell
ffordd. Y mae tuedd gref yn y llyfr hwn i'w ddyrchafu'n sant tu hwnt i bob
beirniadaeth. Buasai Jones yn fwy credadwy, ac yn fwy derbyniol hwyrach, pe
cydnabyddid yn fwy agored rhai o'r brychau bach dynol a'i nodweddai hefyd.
Creadur meidrol fel y gorau o'r ddynolryw, wedi'r cyfan, ac nid angel oedd
Griffith Jones.
(This is a clear, lively and concise biography of Griffith Jones, Llanddowror,
written from the standpoint of a committed Christian believer, deeply in
sympathy with Jones's own convictions. It does him full justice in its treatment of
him as preacher, catechizer, organizer of schools and supplier of literature. It
carries much less conviction in its tendency to over-emphasize the backwardness
of pre-Methodist Wales, the inadequacy of its examination of the social context
in which the schools were established and its proneness to turn Jones into
something of a plaster saint.)
GLANMOR WILLIAMS
Swansea
ARISTOCRATIC CENTURY: THE PEERAGE OF EIGHTEENTH-CENTURY ENGLAND.
By John Cannon. Cambridge University Press, 1984. Pp. x, 193.  19.50.
In 1982, John Cannon was asked to give the Wiles Lectures in Belfast, and he
took this opportunity of making what is perhaps his most important contribution
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.