Skip navigation

Y Cofiadur

 - 

Rhif 26 (Maw. 1956)

Annibynwyr Cymraeg Awstralia

Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
drachefn, yn y Public Record Office yn Llundain o
ymfudwyr i Ddeau Awstralia yn 1839 a 1840,
gydag ambell Gymro a Chymraes yn eu plith, gan
mwyaf o siroedd Morgannwg a Mynwy.1 Ac i'r un
dalaith denwyd amryw eraill — gwŷr Cwmtawe o
bosibl-pan ddarganfuwyd copr yno yn 1844.2
Eithr, yn sicr, gwannaidd a gwasgaredig i'r eithaf
ydoedd unrhyw gynulliadau o Gymry yn Awstralia
yn y cyfnod hwn. Nid oedd poblogaeth y cyfandir
i gyd ond bach ryfeddol, a'r mwyafrif mawr yn
ffermwyr, bugeiliaid a chneifwyr ar wastatiroedd
eang y fam-dalaith, New South Wales, a'u bywyd
yr un mor batriarchaidd bron â'r un a ddarlunnir
yn yr Hen Destament.
Yna, ar drothwy ail hanner y ganrif, yn 1851,
torrwyd ar heddwch y bywyd hwn gan y newydd
fod aur wedi ei ddarganfod yno a hefyd yn
Victoria, a ddaeth yn dalaith annibynnol ar New
South Wales yr un flwyddyn. Yn Sloughton yn
Neau Awstralia yr oedd Cymro o'r enw Robert
Chidlaw Roberts ar ganol sgrifennu llythyr adref
at ei frawd yn Nolgellau pan glywodd am y
dargartfyddiadau hyn. Er pan ddechreuais y rhan
gyntaf o'r llythyr hwn,' meddai, tua mis yn ôl
daeth i'r dalaeth hon newyddion am í ŵn aur yn
nhalaeth New South Wales, tua 150 o filldiroedd
o Sidney. Yn ôl yr hanesion a dderbyniwyd, y
mae yn debygol o ragori ar Calrfornia.' Ac yna,
meddai drachefn, yn nes ymlaen Er pan ysgrif-
enais y llinellau blaenorol cafwyd newydd am fwn
aur llawn cystal yn agos i Melbourne.'3 Y pymtheg-
fed o Fai yw dyddiad ei lythyr erbyn y cyntaf o
Fehefìn yr oedd dros ddwy fil o bobl wedi heidio i
Summer Hill Creek, cangen o'r afon Macquarrie,
IP.R.O., C.0.386/149-51.
2Cofiant (mewn llawysgrif) y Parch. William Meirion Evans a gopiwyd
gan Mr. Bob Owen. Dywaid W.M.E. fod cannoedd o Gymry yn gweithio
yn Burra-Burra, canolfan y diwydiant copr, yn 1849.
8F Dysgedydd, 1852, 174-6.
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.