Skip navigation
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
CEREDIGION
CYLCHGRAWN 'v,-v
CYMDEITHAS HYNAFIAETHWYR CEREDIGION
JOURNAL OF
THE CEREDIGION ANTIQUARIAN SOCIETY
CYFROL/VOLUME XI 1991 RHIFYN/NUMBER 3
DANIEL ROWLAND (? 1711-1790):
PREGETHWR DIWYGIADOL*
Y peth cyntaf y mae'n rhaid i bawb a lunio ddim ar Daniel Rowland ei
ddatgan yw bod cyn lleied o ffeithiau amdano ar gael-neu yn hytrach bod
cyn lleied o ddogfennau gwiredig a gwiradwy o'i eiddo ef ei hun wedi'u
cadw. Yn wir, gan deneued y dystiolaeth, ni wyr neb erbyn hyn (nac ers
canrif a hanner dda) faint o bethau oedd ganddo i'w cadw. Llythyrau, heb
os; nodiadau ar gyflyrau aelodau'i seiat, efallai; drafftiau o rai pregethau,
nid hwyrach. Ond beth arall? Beth arall a ddywedasai wrthym rywbeth
amdano, am y dyn mewnol? A gadwodd ef, fel Howell Harris, ddyddlyfrau
lu i ddangos i'w ddisgynyddion (ei ddisgynyddion yn 61 yr ysbryd onid ei
ddisgynyddion yn 61 y cnawd) 'mor synhwyrus ydoedd sant'? Ni all neb
ateb a sicrwydd, wrth gwrs, ond petai'n rhaid i mi farnu dywedwn
'Naddo'. Tybiaf nad oedd bob amser ddim yn or-hoff o ysgrifennu.
Ychydig iawn iawn o'i lythyrau at eraill a ddaeth i'r fei erioed; ychydig
ychydig sydd yng Nghasgliad Trefeca; ac mewn cyfnod pan oedd ei gyd-
arweinydd Methodistaidd heb neb i'w helpu rhoddodd y Sasiwn fore i
Rowland amanuensis. Wedi hyn, ddeng mlynedd ar hugain yn ddiwedd-
arach, nid ef ei hun, ond rhywun arall, Thomas Davies, a ymgymerodd
a chyhoeddi tri chasgliad o'i bregethau. Davies a ymdrafferthodd i roi
parhad print i'w lafar; Davies hefyd a gyfieithodd ei bregethau i'r Saesneg
ac a gasglodd y tanysgrifwyr i'r llyfrau Cymraeg a'r llyfr Saesneg. A
chasgliadau bychain o bregethau ydynt, cyfanswm o un ar ddeg gan wr a
bregethodd filoedd o bregethau ac a baratodd rai cannoedd ohonynt, yn
ddiau. O'r ochr arall, gwelodd Rowland yn dda gyfieithu un o lyfrau
*Traddodwyd y ddarlith hon gerbron aelodau'r Gymdeithas yng Nghapel Gwynfil,
Llangeitho, ar 8 Rhagfyr 1990.
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.