Skip navigation

Y Traethodydd

 - 

Cyf. LVI (CCXLVIII-[CCXLXIII]) 1901

Y Prifathraw T. Charles Edwards, M.A., D.D

Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
diweddar Ddr. John Parry. O'r Coleg hwnnw pasiodd Matriculation
Prifysgol Llundain, a hynny gydag anrhydedd. Y flwyddyn ddilynol,
pasiodd yr ail arholiad, gydag anrhydedd mewn Saesneg, a'r flwyddyn
wedi hynny enillodd y radd o B.a., gydag anrhydedd mewn Rhes-
ymeg ac Athroniaeth Foesol. Yn 1862, enillodd y radd o M.A. Yna,
meddai un a wyddai yn dda, mawr fu'r dyfalu i ba Ie i ddanfon y
gŵr ieuanc yn nesaf. Yr oedd y Prif-ysgolion yr adeg yma wedi eu
taflu'n agored i'r Ymneillduwyr, a mawr fu'r pryder a'r ymgynghori pa
un a ellid mentro anfon T. C. Edwards i Rydychen ai peidio. Dydd-
orol ydyw cofio fel dangosiad o'r cyfnewidiad dirfawr sydd bellach wedi
cymeryd 11e yn syniadau ein gwlad, fod rhai o brif arweiuwyr y
Cyfundeb, â'r rhai yr ymgynghorodd Dr. Edwards ynghylch hyn, yn
gwrthwynebu'n gadarn y syniad o ddanfon y gŵr ieuanc yno. Ond
cymerai Dr. Edwards olwg eang ar y mater. Dadleuai ef, gan fod
drysau y Prif-vsgolion, ar ol llafur ac ymladd dirfawr, wedi eu taflu'n
agored, mai dyledswydd Ymneillduwyr oedd manteisio ar hynny yn
ddioed, er mwyn dangos ein bod yn gwerthfawrogi'r fraint." Syniad
Dr. Edwards a orfu. I Rydychen, gan hynny, yr anfonwyd T. C.
Edwards, ac yno cymerodd First Class Honours yn yr Ieithoedd Clas-
urol. Gadawodd yr addysg a gafodd yno ei ol arno ar hyd ei oes.
Nid duwinyddiaeth Rhydychen a ddygodd efe oddiyno gydag ef.
Ieithoedd ac athroniaeth, a dylanwad y gwyr mawr, Jowett a Pattison,
oedd y nerthoedd roes gyfeiriad a grym i'w fywyd a'i gymeriad. Y
mae'n amlwg iddo yntau adael argraff ddofn ar feddwl Jowett, yr hwn
a ddywedai y ceid wedi eu huno yn T. C Edwards deimlad angerddol
a meddwl cryf, treiddgar. Ac nid unwaith na dwywaith y clywsom
yntau yn dweyd mai dyn mawr oedd Jowett, dyn ag yr oedd bod yn ei
gymdeithas yn ysbrydoliaeth o'r fath baraf.
Wedi bod fel hyn yn casglu ac yn paratoi arfau ar gyfer brwydr
bywyd, dechreuodd yn ddioed ymosod ar deyrnas y tywyllwch a'i holl
allu. Cychwynodd ei yrfa gyda gwaith yr Efengyl yn Sir Benfro.
Ordeiniwyd ef yng Nghymdeithasfa Llansawel, ym mis Awst, 1864,
pryd y traethwyd ar Natur Eglwys gan y Parch. Edward Matthews, ac
y traddodwyd y Cynghor gan y Parch. David Charles, B.A., Abercarn.
Pan yn 28 oed galwyd ef i fugeilio eglwys Saesneg y Methodistiaid
yn Windsor Street, Liverpool. Buan y tynnodd ei ddoniau disglaer ac
amrywiol sylw llawer o wyr cryfion mewn deall a chrefydd. Cynydd-
odd y gynulleidfa'n gyflym, a bu raid symud i Catharine-street, ac
yno y bu efe'n bugeilio'r praidd hyd nes y penodwyd ef, yn 1872, yn
Brifathraw Coleg Aberystwyth. Llanwodd y swydd bwysig honno
am flynyddoedd lawer, ond nid heb i fwy nag un cynnyg gael ei
wneud i'w symud oddiyno i gylch o wasanaeth mwy uniongyrchol
gyda'r Efengyl. Ond wrth Aberystwyth y glynai'n ddi-ildio hyd nes i
Gyfuudeb y Methodistiaid ddechreu anesmwytho, a phenderfynu y
dylid ei gael yn olynydd i'w hybarch dad fel Prif-athraw Athrofa
Dduwinyddol y Bala.
Athrofa Dduwinyddol a ddywedasom ac eto nid dyna ydoedd hyd
y flwyddyn 1891. Mewn rhan yn unig yr oedd felly cyn hynny.
Cymysg oedd yr addysg-Mathematies, leithoedd, Athroniaeth, a
Duwinyddiaeth. Bu farw Dr. Lewis Edwards ar y 19eg o Orffennaf,
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.