Skip navigation

Y Traethodydd

 - 

Cyf. LXXXVI (XIX) (378-381) 1931

Philosophy without metaphysics. Book review.

Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
Metaffyseg Resymegol" Bradley (y bumed bennod) a Metaffyseg
Brofiadol (Emfirical Metafhysics) Alexander (yr ail bennod). Meta-
ffyseg yn seiliedig ar swyddogaeth rheswm noeth sydd ganddo ym
mhob un o'r teipiau hyn, a phwynt mawr ei ddadl mewn perthynas
â phob un ohonynt yw eu bod yn euog o'r pechod anfaddeuol o Ddeu-
oliaeth. Yn y bedwaredd bennod tfe rydd amlinelliad o'i safbwynt ei
hun fel awdur. Geilw yr Athroniaeth sydd yn ddigonol yn Athron-
iaeth Sythweliadol (Intuitional Philosoỳhy).
Yr ydym yn bwrpasol wedi peidio â manylu ynglyn â chynnwys y
gyfrol ddiddorol hon ac ynglŷn â manylion dadl yr awdur. Cyfrol i'w
darllen gan bawb sydd yn cymryd diddordeb mewn Athroniaeth ydyw
hon. Y mae mor hawdd ei darllen â nofel, neu o leiaf erthygl mewn
cylchgrawn poblogaidd. Y mae'r arddull yn glir, a'r ddadl yn fyw-
iog o ddechrau'r gyfrol hyd ei diwedd; ac y mae'r awdur yn ein cyn-
orthwyo i sylweddoli mae bodau meidrol, wedi'r cyfan, ydoedd Brad-
ley ac Alexander, ac eto, hyd yn oed ar ôl darllen Mr. Holmes, meth-
wn (os hefyd yn cydweled â'r beirniad) â chyhuddo y meddylwyr
mawr uchod o ddim mwy na choleddu ohonynt y pethau ofnadwy
hynny a elwid yn ragdybiaethau." Tybed a oes modd osgoi'r peth-
au hyn yn hollol pan geisir ffurfio cyfundrefn a amcana gynnwys
dehongliad o broblemau eithaf y cyfanfyd? Darllener y gyfrol hon;
y mae'r ddwy bennod gyntaf yn arweiniad at bethau mawr; ysgog-
ant a chynhyrfant y darllenydd i feddwl drosto'i hun, ac nid rhyfedd
chwaith os arweinia ef i gydio neu i ail-gydio yn y ddau magna ofera
feirniedir ynddi mor llym. Fel y mwyaírif o feirniaid llym a brwd-
frydig y mae'r awdur ei hun yn lled agored i feirniadaeth, ac y mae
o'r pwys mwyaf, ni gredwn, benderfynu a all ef gyfiawnhau teitl ei
lyfr, sef, Athroniaeth Heb Fetaffyseg."
PH. J. T.
THE PRINCIPLES OF THEOLOGY An Introduction to the Thirty-
Nine Articles By the late W. H. Griffith Thomas, D.D. Long-
mans, Green & Co. 1930.
Y mae'n rhydd imi ddechrau'r nodiadau a ganlyn gyd â chyfeiriad
neu ddau at David Mendel, a oedd yn nai i Moses Mendelssohn, yr
athronydd Iddewig. Fo'i hadenwodd ei hun, pan yr adaned, yn
Ioan August Neander. Hysbysai felly ei fod yn ddyn newydd yng
Nghrist, ac awgrymu, efallai, mai Ioan ac Awstin oedd ei feistriaid
mwy. Enwog ydoedd ym meysydd esboniadaeth y Testament Newydd
a hanes yr Eglwys, a thraethai weithiau ar ddiwinyddiaeth athraw-
iaethol. Efo fathodd y lled-ddiarheb a gymerth oddi ar Awstin, mai
y frest a wna'r diwinydd." Amlwg yw arlliw'r teimlad ar lawer o'i
weithiau. Ond mynych y clywir y gosodiad ystrydebol hwn o enau
rhai ni wyr ddim oddi wrth helaethrwydd ei ddysgeidiaeth ef,
chwaethach Awstin ei hun. Tebyga'r cyfryw fod y frawddeg hon, fel
ebychiad Ffestus am lawer o ddysg Pawl, yn oracl o gollfarn ar
ddysgeidiaeth ddiwinyddol, yn amgen eneiniad hwyl neu enyniad
nwyd, ar wahân i efengylydd, hepgor dysg. Nid cwbl annhebyg i
Neander mewn diwydrwydd meddyliol, nac yn amrywiaeth cyrhaedd-
iadau, na'i ymagweddiad tuag at esglwysyddiaeth offeiriadol ar y
naill law, a beirniadaeth anianol ar y llaw arall, oedd y Prifathro yr
adolygir ei waith diwethaf yr awrhon.
Nodwedd ymdriniaeth Neander ar hanesiaeth eglwysig ydoedd
priodoli lledaeniad Cristionogaeth, a datblygiad ei hathrawiaethau­
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.