Skip navigation
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
rhinwedd ei natur normadol ac artistig, saif moeseg rywle rhwng
gwyddor a chelfyddyd, eithr er mwyn hwylustod iaith, rhaid glynu
wrth y term gwyddor yng nghwrs hyn o drafodaeth." Yn y bennod
olaf (td. 114) tfe ddywedir bod moeseg "yn ymffurfio'n bedwerydd
math o resymeg, sef y rhesymeg foesegol, swyddogaeth yr hon yw ym-
wneud â chysondeb ymddygiad." Y mae'r satfbwyntiau a ganlyn i'w
oanfod yn y drafodaeth
(1) Gwyddor ydyw Moeseg.
(2) Gwyddor wahanol i Resymeg er yn perthyn i'r un dosbarth o
wyddorau, sef y normadol.
(3) Pedwerydd math 0 Resymeg ydyw Moeseg.
(4) Nid gwyddor mo Foeseg, eitfir rhywibeth rhwng gwyddor a
chelfyddyd.
Ni feddyliwyd allan yn drylwyr ystyr gwyddor na pherthynas y
gwyddorau â'i gilydd ac ag athroniaeth, fel y dengys y bennod olaf;
ac y mae'r hyn a ddywedir am Resymeg (td. 114) wedi ei wneuthur
bron yn gwbl ddiystyr gan ddatblygiadau diweddar y wyddor honno.
Y mae hefyd gryn aneglurder yn y driniaeth ar ystyr Ymddyg-
iad." Cyfyngir y gair ymddygiad i weithredoedd gwirfoddol, h.y.,
peth gwirfoddol ydyw ymddygiad, a pheth tautological ydyw diffinio
Moeseg fel gwyddor ymddygiad gwirfoddol; oblegid nid yw hyn yn
ddim amgen na'i ddiffinio fel gwyddor gweithredoedd gwirfoddol.
Petrusa barn Mr. Evans rhwng gwahanol ystyron Ymddygiad."
Sonia (td. 35) fod ymddygiad mor gyffredinol â bywyd, a chyfeiria at
McUougall gan sgrifennu "Cynhwysa'r cyntaf (sef conduct) 'at ymddyg-
iad dyn, a'r ail (sef behaviour) at ymddygiad anifail." Awgryma hyn
dri ystyr o leiaf .i'r gair, sef (1) holl symudiadau dyn ac anifail;
(2) holl weithredoedd bodau dynol; (3) gweithredoedd gwirfoddol.
Ychwanegir yn ddiweddarach Cyflawna'r llafurwr ddyletswyddau
ei alwedigaeth yn ddigon gwirfoddol, h.y., y llafurwr y mae ganddo
gydwybod a synnwyr anrhydedd, ond nid ystyrir hynny'n ymddyg-
iad moesol fel y cyfryw (td. 38, 39). Darllener y paragraff i gyd,
ac fe welir bod Mr. Evans yn gwrthddywedyd ei osodiadau blaen-
orol, a therfynu'r drafodaeth ar y pwynt hwn drwy ysgrifennu, Os
cywir y safbwynt delfrydol hwn — sef bod i bob gwirfoddolrwydd ei
werth moesol-yna y mae ymddygiad dynion cyfrifol gyfled â'u holl
fywyd ac yn helaethach na thair rhan o bedair Arnold." Nid yw'n
bosibl llunio theori gyson o'r hyn a ddywaid Mr. Evans am ymddyg-
iad.
(Onid Novalis ac nid Mill a biau'r ymadrodd a comfletely
fashioned will," td. 47?)
Trinir y Rhinweddau ym Mhennod iv. o dan 2 bennawd, (i.)
Prif Rinweddau, (ii) Rhai rhinweddau eraill; a rhennir (ii.) i (a)
dair o'r rihai cyffredin, a (b) phedair o'r rhai Cristnogol.
Wrth egluro a beirniadu athrawiaeth Aristoteles am y Canol
(tnean) aeth yr awdur ymhell ar grwydr. Ar wahân i'r ffaith ei fod
yn ailadrodd beirniadaeth gyfeiliornus Kant ar yr athrawiaeth, y
mae'n cynnig tfel beirniadaeth ychwanegol y gosodiad nad oes dichon
cael gormod o ddoethineb, y dymuniad am y da, y dymuniad am wir
ddedwyddwch. Y mae'r ymadrodd yn un cywir eithr nid yw'n
cyffwrdd ag athrawiaeth Aristoteles am y Canol. Fe ddywaid Aristo-
teles yn ddigon pendant mai at nwydau a gweithredoedd yn unig
y gellir cymihwyso'r mean, — mewn geiriau eraill, â'r rlhinweddan
moesol y mae a fyníno'r mean; eithr am y petbau a nodir gan Mr.
Evans, perthyn doethineb i'r rhinweddau deallol, ac nid oes a fynno'r
mean & hwy, ac nid nwydau a gweithredoedd yn ystyr Aristo-
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.