Skip navigation

Y Traethodydd

 - 

Cyf. XCV (IX) (414-417) 1940

Er cof am Syr Daniel Lleufer Thomas : 1863-1940.

Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
Er Cof am Syr Daniel Lleufer Thomas
1863-1940
Nid byr-gofiant i Leufer Thomas fydd y nodiadau hyn;
ychydig adnabyddiaeth bersonol ohono a gefais, a hynny mewn
ysbaid byr o ryw ddwy flynedd cyn imi adael Caerdydd. Bûm
wedi hynny yn gohebu rhyw gymaint ag ef am ychydig, ond yr
oedd yn amlwg fod ysgrifennu llythyrau erbyn hynny'n flinder
iddo; fe ddywedodd wrthyf yn drist o'r diwedd fod ei gof yn
pallu a'i iechyd yn gyffredinol wedi mynd yn rhy fregus i'w
alluogi i roi imi'r help y carasai ei roi. Pleser a balchder, prudd
iawn, imi oedd clywed gan gyfaill inni'n dau, ar un o'r troeon
diwethaf y bûm yng Nghaerdydd, fod Lleufer yn ei henaint a'i
lesgedd mawr eto'n dal i gofio'n garedig amdanaf. Y mae'n
wir llin gennyf na chawswn fwy o'i gymdeithas, oblegid bu
gennyf erioed feddwl mawr ohono. Ymhell cyn imi ei weld, yr
oeddwn yn edmygydd mawr o'i waith hanesyddol. Ystyriwn ef
yn chwilotwr gwych. Y mae'n debyg na phoenais fy mhen yn y
cyfnod hwnnw gyda'r cwestiwn sut yr oedd yn ennill ei damaid-
credu'n ddifeddwl ei fod mewn swydd uchel a phromdiol, a
chredu'n ddiffuant ei fod yn ei llawn haeddu yn herwydd ei ddysg
a'i waith hanesyddol.
Wedi symud i Gaerdydd, daeth rhyw gymaint mwy 0 wybod-
aeth amdano, ond gyda hynny gryn dipyn o gam-farn. Cyf-
reithiwr, mi gefais, oedd Lleufer Thomas. Ac nid un o'r
twrneiod enwog hynny chwaith sy'n hel clod (a chyfoeth) gan
swyno rheithwyr gwlad â'u huodledd; ond ynad cyflog (1909-33)
tua Chwm Rhondda, oedd Lleufer; swydd bwysig ac anrhydeddus
ddigon, ond bod y cyflog yn darfod gyda'r gwaith, gyda'r can-
lyniad nad oedd yr Ynad cystal ei fyd â llawer prifathro Ysgol
Ganolraddol-a'r canlyniad arall, ysywaeth, iddo orfod dal
ymlaen yn hir gyda'i waith, dan bwysau henaint a musgrellni.
Hefyd, ar sgwrs pobl eraill yng Nghaerdydd y bu'n rhaid imi
seilio fy syniadau am Leufer fel dyn. Cofier nad oedd lawer o
siawns i athro ysgol i ddod i adnabod gwr amlwg fel Lleufer, yn
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.