Skip navigation
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
Deuwn yn awr at anhawster arall gan y pasiffydd, sef nad
yw'n iawn, dan unrhyw amodau gymryd bywyd. Y mae hwn yn
fater digon pwysig i ganiatau rhyddid llwyr arno, ac nid oes yr
un wladwriaeth yn wareiddiedig sydd yn ei atal, a'i wadu. Dylem
hefyd gydymdeimlo â'r dyn sy'n teimlo grym yr anhawster hwn
yn ei galon, er iddo fethu a'i fynegi'n foddhaol mewn geiriau. Y
mae bywyd yn gysegredig, ac nid oes gan yr un dyn, ar ei gyf-
rifoldeb ei hun, hawl i gymryd bywyd neb arall, nac hyd yn oed
ei fywyd ei hun. Ond fe ddylid ychwanegu nad oes gan yr un
dyn, ychwaith, hawl i fod yn achos i eraill gymryd bywyd.
Gesyd y pasiffydd ei hun mewn enbydrwydd, a chyda phob
parch i'w gydwybod ar y mater, ofnwn nad ydyw erioed wedi
cymryd pwyll i feddwl o ddifrif am ystyr ei safiad. Canys nid
yw'r sefyllfa yn agos mor syml ag yr ymddengys iddo ef.
Pan fo dyn yn dwyn arfau mewn rhyfel, y mae, yn wir, yn
ei osod ei hun mewn sefyllfa lle y dichon i'w ufudd-dod i orch-
mynion milwrol fod yn achos iddo gymryd bywyd. Dyma
ddeddf y Wladwriaeth, a'r unig rai sy'n rhydd oddi wrthi, yn y
Lluoedd Arfog, yw Caplaniaid ac aelodau o'r non-combatant
corps. Ond pe digwyddai milwr gymryd bywyd nid yw hynny
yn llofruddiaeth yn ystyr y chweched gorchymyn, mwy na bod
lladd dyn mewn amryfusedd gyda modur ar y ffordd yn llofrudd-
iaeth. Nid wyf yn tybio fod yr un milwr yn y rhyfel diwethaf
wedi profi yr un ias o euogrwydd os darfu i'w ufudd-dod beri i
rai o'r gelyn golli eu bywyd; a hynny nid am fod cydwybod
milwr yn llai cywir na chydwybod pobl eraill ond am nad oedd
gyfrifoldeb personol arno am y weithred. Y mae'r cyfrifoldeb'
ar y sawl a ddyry'r gorchymyn, ac yn ein gwlad werinol ni, y
Llywodraeth sy'n gorchymyn. Eithr nid yw'r Llywodraeth yn
gorchymyn rhyfela oni fyddo hynny yn ddymuniad ac yn ewyllys
unfryd (bron) y cwbl o drigolion y wlad. Ni byddai unrhyw
rym o gwbl mewn unrhyw orchymyn o'r fath oni bai fod grym
ewyllys y bobl y tu cefn iddo, Mae'n wir na allai yr un wlàd
Seiliau Heddwch
II
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.