Skip navigation

Y Traethodydd

 - 

Cyf. CXXIX (550-553) 1974

The self and immortality. Book review.

Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
a rule, without independent confirmation. That is what remembering feels
like (t. 90). Y drafferth yw mai fel yna yn union y mae'r peth yn teimlo
pan fyddwn o dan gamargraff ein bod yn cofio a ninnau wedi ein twyllo
gan ein dychymyg ein hunain. Y mae'r awdur yn hollol fyw i'r broblem,
ond prin y gellir bodloni ar ei ateb — there is some way in which memory,
without being infallible, guarantees itself (t. 91).
Gellid codi problem arall ynglŷn â chofio. A chaniatáu fod yr hyn a
dybiaf fy mod yn ei gofio amdanaf fy hun wedi digwydd i mi yn union fel
yr wyf yn ei ddarlunio, a ydyw yn dilyn fy mod yn cofìo'r peth? Fe
ddadleuodd C. B. Martin a Max Deutscher yn eu herthygl bwysig
Remembering (Philosophical Reciew, 1966) na fyddai yn dilyn, a bod yn
rhaid cyflawni un amod arall i sicrhau fod yma wir enghraifft o gofio. Yr
amod pellach ydyw fod yna gysylltiad achosol rhwng y digwyddiad neu'r
amgylchiadau a gofiaf a'r act o gofio. Os yw eu dadl hwy yn safadwy dyna
broblem ar ffordd y dybiaeth y gallai'r cof fod yn llinyn cysylltiol sydd yn
sicrhau parhad yr hunan cyn, ac ar ôl, marw.
Yn frysiog iawn y cyfeiriaf at benodau olaf y gyfrol, er eu bod yn
llwythog o bynciau diddorol a phwysig. Gofynnir a ellid cael bywyd ar
ôl marw heb gorff o gwhl, dim ond goddrych meddyliau yn unig; trafodir
y cwestiwn o ymgolli yn hunaniaeth y Duwdod, a dadleuir fod gobaith y
Cristion wedi ei glymu wrth y gred fod yna fywyd iddo ef fel unigolyn; a
rhoir ystyriaeth i'r cwestiwn o hrofi fod yna fywyd ar ôl marw. Ceir ym-
driniaeth ddeheuig ac amlochrog o'r problemau hyn ynghyd â'r cwestiynau
sydd yn codi ohonynt, ond un o'r pethau mwyaf diddorol yn y gyfrol yw'r
drafodaeth yn yr wythfed bennod o awgrym a wnaed gan yr Athro H. H.
Price, meddyliwr craff a roes lawer o'i sylw yn ddiweddar i gwestiynau
perthnasol i fywyd ar ôl marw. Yr awgrym yw fod eich cael eich hunan
mewn bywyd arall ar ôl marw yr un mor bosibl a'ch cael eich hunan
mewn breuddwyd ar ôl syrthio i gysgu. Nid oes ofod i drafod holl oblyg-
iadau'r awgrym, a chymeradwyaf y bennod i'm darllenwyr i'w hastudio
drostynt eu hunain. Unwaith eto, y brif broblem sydd yn codi ydyw
problem sicrhau hunaniaeth yr un sydd wedi atgyfodi. Sut y gellir sicrhau
mai hwn a hwn a oedd yn byw yma ar y ddaear yn y Не a'r lIe ydyw?
Rhaid dibynnu ar y cof, ond y mae'r awdur yn mynd ar ôl yr amrywiol
bosibiliadau sydd yn codi yn y dychymyg wrth feddwl am hyn. Beth pe bai
dau ohonom yr ochr draw yn cofio cystal â'i gilydd bethau a berthynai yn
gyfan gwbl i fywyd un dyn yma ar y ddaear? Os y cof yw'r maen prawf,
oni fyddai hyn yn golygu fod y ddau i'w huniaethu â'r un a fu gynt ar y
ddaear? Ateb yr awdur yw y byddai un ohonynt yn unig yn gwir gofio'r
amgylchiadau, ac mai ffug-gofio yn unig a fyddai'r llall; byddai'r gwir gofiwr
ei hunan yn gwybod i'r dim pwy ydoedd. Cofiaf innau am y ddadl frwd
a difyr a gawsom gyda'r awdur ar y pwnc hwn pan ydoedd yma yn Aber-
ystwyth yn ddiweddar.
Nid oes raid dweud mwy i awgrymu fod y gyfrol hon yn llwytnog o
bynciau dyrys a diddorol. Fe amddiffynnir safbwynt pendant yr awdur
yn erbyn llif o feirniadaeth gyfoes. Ac y mae'r cyfan wedi ei gyflwyno
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.