Skip navigation

Y Traethodydd

 - 

Cyf. CXXIX (550-553) 1974

Yr emyn yn y gwasanaeth Crefyddol. Book review.

Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
Sylwir hefyd ar y gwaith o ddarparu tri llyfr emynau ar gyfer enwad
y 'Methodistiaid Calfinaidd, ac fel y gellid disgwyl, cyffyrddir ag amibeH
ddadl ynglŷn â chywiro orgraff a diwinyddiaeth rhai o'r emynau. Trwy
ddarllen yn fanwl y rhagymadrodd i ambell gasgliad, llwyddodd' yr awdur
i lunio darlun cywir ac onest o gyflwr caniadaeth y cysegr ar adegau
arbennig yn hanes y genedl. Gwir y dywedodd rhywun fod y Rhaglith faith
i Llyfr Tanau Cynulleidfaol Ieuan Gwyllt (1859) lawn mor bwysig i'r
hanesydd a'r cerddor ag ydyw oynnwys y gyfrol, er cystal hwnnw yn ôl
safonau'r ganrif o'r blaen.
Byrdwn rhan helaeth o ddarlith Mr. Williams yw bod canu synhwyrol,
deallus (a dyfynnu Elfed), yn dyfnhau ein mawl ac yn perffeithio ein
haddoliad." Yr un pryd, fe all hwyl y dôn beryglu urddas yr emyn, oni
lwyddir i ddewis alaw sy'n llawforwyn deilwng a phriodol i wirionedd yr
emyn hwnnw, yn ogystal ag i'r profiad a gaiiff ei fynegi ynddo.
Yn y cyswllt hwn, ceir ambell berl yn y ddarlith y byddai o fantais i
bawb sy'n ymwneud â chanu cynulleidfaol fyfyrio'n ddwys uwch ei phen.
Wele ddwy enghraifft yn unig y gellid trafod eu sylwedd gan bob codwr
canu ac organydd sy'n ystyried canu fel cyfrwng i dorri trwy'r llen at y
Brenin Mawr: Rhythm tôn sydd yn bwysig" (t. 32), a Gwyddom nad y
cynulleidfaoedd mawr bob amser biau'r canu gorau (t. 34). Gwir bob gair!
Y mae rhai tonau yn y gwahanol gasgliadau enwadol y condemniwyd eu
rhythm yn òl safonau'r ganrif o'r blaen, ac fe ẃyr pawb erbyn hyn ei bod
yn bosibl i bedwarawd neu wythawd ganu mawl yn ddeallus!
Tua diwedd y Ddarlith, y mae'r awdur yn trafod tueddiadau cyfoes
mewn canu mawl, a gwelir yn eglur nad yw'n un o'r gweinidogion hynny
sy'n anghymeradwyo defnyddio'r gitâr a dulliau cyfoes eraill mewn gwasan-
aeth crefyddol. Meddai (tt. 36-37) Nid anfynych yr estynnwn wahodd-
iad i bartïon bychain o fechgyn a genethod i gynnal gwasanaeth ar nos
Sul. Canant emynau cyfarwydd a newydd i gyfeiliant gitâr. Nid dyma'r
tro cyntaf i'r gitâr gael croeso yn yr eglwys. Diddorol yw cofio mai i
gyfeiliant gitâr mewn eglwys Gatholig Rufeinig yn Awstria yn 1818 y canwyd
gyntaf y garol fwyaf poblogaidd yn y byd: ''Dawel Nos'
Argraffwyd y llyfryn yn lân a destlus gan Lyfrfa'r M.C., a'r unig lithriad
hychan y sylwais i arno oedd y cyfeiriad at y Bad of Hope (!) ar dud. 26.
Bangor. Htrw WtrjJAMS.
R. Bryn Wii.uams. Agor (iLlyfrfa'r M.C., Caernarfon). 80c.
Nofelig gan tudalen ydy hon ac mae'n dilyn un o nofelau eraill yr awdur,
sef Y Rebel. Adroddai honno hanes un o arloeswyr Y Wladfa, gŵr ifanc
o'r enw Dafydd. Sefydlodd fferm iddo'i hun yng Nghwm Hyfryd a chyd-
fyw ag Indiad. Cafodd blentyn ohoni, ond ni pharhaodd y berthynas yn
hir. Fe aeth y ferch i ffwrdd a mynd a'i phlentyn gyda hi a chafodd
Dafydd ei droi o'r capel a'i alltudio o'r gymdeithas biwritanaidd Gymreig
oherwvdd ei fod. vn eu harn nhw. wedi pechu.
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.