Skip navigation
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
Parmenides
ERS canrif yr oeddid wedi bod wrthi'n cynnig damcaniaethau am
anian y cyfanfyd, ond nid oedd dim wedi ei wneud eto i'w gwir-
eddu. Yn ystod y chweched ganrif cyn Crist yr oedd Thales a'i
debyg wedi dangos ei bod yn fwriad pendant ganddynt hepgor
chwedloniaeth wrth esbonio hynt a helynt y mr a'r tir a'r cyrff
nefol a'r daran a'r mwyaf amlwg o ryfeddodau'r byd. Y drwg
oedd fod pob un yn ei dro'n cynnig esboniad gwahanol, dyma'r
gwir," heb fawr ymgais i'w brofi. Mae'n wir fod yna apl at
ddychymyg bob gynnig, a dyfalu pethau anghysbell wrth bethau
cynefin ac agos; ond fel prawf nid oedd hyn yn amgenach mewn
egwyddor na'r hyn y gellid ei wneud dros yr esboniadaeth ar y
byd a gorfforwyd yn yr hen chwedlau. Digon tebyg mai cam
ymlaen oedd ceisio deall pethau fel pethau, yn lle fel rhan o hynt
achau a charwriaethau a mympwyon y duwiau, gan eu dyfalu
hwy wrth hynt a helynt dynion. Ond dyfalu a wneid o hyd,
cymryd rhyw bethau cynefin ac agweddau go amlwg arnynt a'u
trosi a'u taflunio'n batrwm ar y cyfanfyd.
Dwy ffordd sydd o roi prawf effeithiol ar y fath ddyfaliadau
esboniadol: y ffordd wyddonol o ddyfeisio arbrofion a sylwadaeth
fanwl bwrpasol, a'r ffordd athronyddol o chwilio cystrawen syn-
iadau, rhagdybiau, goblygiadau. Ni ellid datblygu'r naill yn
llwybraidd, ond odid, nes bod cryn arloesi wedi bod ar y llall.
Y ffordd athronyddol a agorwyd gyntaf, beth bynnag, a hynny gan
Parmenides mewn modd a barai feddwl nad oedd y gwir i'w
gael drwy sylwadaeth, heb sn am arbrawf.
Parmenides yw'r cyntaf o athronwyr Groeg y mae gennym
ddarnau sylweddol o'i waith ac ynddynt, ar l canrif o ddyfalu,
ddadl estynedig resymedig lem. Nid "dyma'r gwir: onid tebyg
mai felly y mae?" a geir ganddo ef, eithr dyma'r gwir, oblegid
na ellir dweud fel arall heb wrthddywediad." Go brin fod duwies
erioed wedi dadlau mor gyndyn resymegol  hon dros wirionedd
ei chenadwri.
O ba beth y gwnaethpwyd y cyfanfyd a pha ddefnydd a roed
ynddo? Pa drefn neu egwyddor sylfaenol sy'n ei batrymu a'i
gynnal? Dyna ddau gwestiwn y chweched ganrif. O ddAn exception has occured

An exception has occured

The exception occured in: uk.org.llgc.fedora.disseminator.text.GetRedactedText

Please quote the following error when contacting support:

java.io.CharConversionException

Message: Not an ISO 8859-1 character: ŵ

Stack Trace:

  • javax.servlet.ServletOutputStream.print(ServletOutputStream.java:89)
  • javax.servlet.ServletOutputStream.println(ServletOutputStream.java:242)
  • uk.org.llgc.fedora.disseminator.text.GetRedactedText.doGet(GetRedactedText.java:105)
  • javax.servlet.http.HttpServlet.service(HttpServlet.java:617)
  • javax.servlet.http.HttpServlet.service(HttpServlet.java:717)
  • org.apache.catalina.core.ApplicationFilterChain.internalDoFilter(ApplicationFilterChain.java:290)
  • org.apache.catalina.core.ApplicationFilterChain.doFilter(ApplicationFilterChain.java:206)
  • org.apache.catalina.core.StandardWrapperValve.invoke(StandardWrapperValve.java:233)
  • org.apache.catalina.core.StandardContextValve.invoke(StandardContextValve.java:191)
  • org.apache.catalina.core.StandardHostValve.invoke(StandardHostValve.java:128)
  • org.apache.catalina.valves.ErrorReportValve.invoke(ErrorReportValve.java:102)
  • org.apache.catalina.valves.AccessLogValve.invoke(AccessLogValve.java:567)
  • org.apache.catalina.core.StandardEngineValve.invoke(StandardEngineValve.java:109)
  • org.apache.catalina.connector.CoyoteAdapter.service(CoyoteAdapter.java:293)
  • org.apache.coyote.http11.Http11Processor.process(Http11Processor.java:849)
  • org.apache.coyote.http11.Http11Protocol$Http11ConnectionHandler.process(Http11Protocol.java:583)
  • org.apache.tomcat.util.net.JIoEndpoint$Worker.run(JIoEndpoint.java:454)
  • java.lang.Thread.run(Thread.java:744)
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.