Skip navigation

Y Traethodydd

 - 

Cyf. CXLII (602-605) 1987

Daniel Owen ac F.W. Robertson

Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
cyfnod cynnar hwn ar athrawiaethau Duwdod Crist a Chyfiawnhad trwy
Ffydd. Darllenodd yn eang oddi mewn a'r tu allan i ofynion ei gwrs. O'r
beirdd hoffai'n fwy na neb yr adeg honno Dante a Wordsworth.
Datblygodd fedr i werthfawrogi safbwyntiau gwahanol. Gwelai 'Ysbryd
pob Daioni' yn ymsymud ym mywydau'r rhai na chytunai ef 'u
hopiniynau. Mewn llythyr at ei fam o Rydychen dywedodd ei fod wedi ei
argyhoeddi mai'r ffordd sicraf i ddyn fod yn hunanfodlon oedd iddo
ddarllen ychydig.
Ordeiniwyd ef yn 1840, a bu'n giwrad yng Nghaerwynt a Cheltenham.
Wedyn bu am dri mis yn un o eglwysi Rhydychen. Tyrrai myfyrwyr i
wrando arno'n awchus. Yr oedd yn ymryddhau gan bwyll oddi wrth
ffurfiau meddwl ystrydebol. Y tu hwnt i'r holl beryglon a fygythiai'r
Eglwys, yn ei farn ef, 'roedd y perygl i ddynion a neilltuwyd i draethu'r
gwir, a byw uwchlaw bydolrwydd, osod syniadau confensiynol yn lle
gwirioneddau tragwyddol, a dewis cysur o flaen cydwybod.
Yn y blaid efengyleiddiol yr hyfforddwyd ef yn fore; ond gydag amser ei
gwestiwn taer oedd, 'Beth yw gwirionedd?' Dymunai gyfuno'r cyfan a
oedd yn rhagori ymhob plaid Gristnogol, heb fynd yn gaeth i unrhyw
blaid. Cawn ef yn penderfynu cymryd ei ddysgu gan bawb; ond ceisiai droi
ei sylw'n bennaf at Grist yn hytrach na'r athrawiaethau amdano. Yn
Cheltenham y dechreuwyd ysgwyd ei ffydd mewn efengyleiddiaeth gan
anoddefgarwch ffyrnig ei lladmerwyr yno. Ni chwynai ynghylch yr
efengyleiddiwyr i gyd, ond canfu ryfyg yn amryw ohonynt a oedd yn
deillio o'u syniad balch eu bod yn ffefrynnau Duw.
Ymhell cyn mynd i'w ofalaeth olaf yn Brighton barnai fod gormod o
gyflwyno Cristnogaeth fel diwinyddiaeth yn hytrach nag fel crefydd y
bywyd beunyddiol, gormod fel neges i unigolion a rhy ychydig fel neges i
gymdeithas. Gofidiai oblegid 'rhigolau rhyddieithol' Eglwys Loegr a'i
diffyg brwdfrydedd. Gyrrid y selog naill ai at Babyddiaeth neu at
Ymneilltuaeth.
2
'Incumbent of Trinity Chapel, Brighton, 1847-53' yw is-deitl byw-
graffiad Stopford Brooke. Tra oedd Robertson yn giwrad yn Rhydychen
cafodd nifer o leygwyr amlwg yn Brighton ganiatd Esgob Rhydychen i
bwyso arno i symud yno. Meddai ei gofiannydd, yn Rhydychen yr oedd fel
nofiwr a fentrodd i'r dwfn am y tro cyntaf. 'At Brighton he struck out
boldly for the open sea'.
Gwelwyd yn fuan y cyfrifai ceidwadwyr ei syniadau am Ysbrydoliaeth y
Beibl, yr athrawiaethau traddodiadol am yr Iawn, y Bedydd a'r Saboth, a
nifer o bynciau eraill, yn anathema. Lluchiwyd 'holl arfogaeth greulon
ffanaticiaeth' ato. (Ar l iddo farw rhybuddiwyd darllenwyr y Record fod ei
bregethau'n 'unsound' ynglAn exception has occured

An exception has occured

The exception occured in: uk.org.llgc.fedora.disseminator.text.GetRedactedText

Please quote the following error when contacting support:

java.io.CharConversionException

Message: Not an ISO 8859-1 character: ŷ

Stack Trace:

  • javax.servlet.ServletOutputStream.print(ServletOutputStream.java:89)
  • javax.servlet.ServletOutputStream.println(ServletOutputStream.java:242)
  • uk.org.llgc.fedora.disseminator.text.GetRedactedText.doGet(GetRedactedText.java:105)
  • javax.servlet.http.HttpServlet.service(HttpServlet.java:617)
  • javax.servlet.http.HttpServlet.service(HttpServlet.java:717)
  • org.apache.catalina.core.ApplicationFilterChain.internalDoFilter(ApplicationFilterChain.java:290)
  • org.apache.catalina.core.ApplicationFilterChain.doFilter(ApplicationFilterChain.java:206)
  • org.apache.catalina.core.StandardWrapperValve.invoke(StandardWrapperValve.java:233)
  • org.apache.catalina.core.StandardContextValve.invoke(StandardContextValve.java:191)
  • org.apache.catalina.core.StandardHostValve.invoke(StandardHostValve.java:128)
  • org.apache.catalina.valves.ErrorReportValve.invoke(ErrorReportValve.java:102)
  • org.apache.catalina.valves.AccessLogValve.invoke(AccessLogValve.java:567)
  • org.apache.catalina.core.StandardEngineValve.invoke(StandardEngineValve.java:109)
  • org.apache.catalina.connector.CoyoteAdapter.service(CoyoteAdapter.java:293)
  • org.apache.coyote.http11.Http11Processor.process(Http11Processor.java:849)
  • org.apache.coyote.http11.Http11Protocol$Http11ConnectionHandler.process(Http11Protocol.java:583)
  • org.apache.tomcat.util.net.JIoEndpoint$Worker.run(JIoEndpoint.java:454)
  • java.lang.Thread.run(Thread.java:744)
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.