Skip navigation

Y Traethodydd

 - 

Cyf. CXLIX (630-633) 1994

Iaith diwinyddiaeth a llên

Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
Iaith Diwinyddiaeth a Lln
Ni fyddai yr un beirniad llenyddol yn gwadu nad oes yna gysylltiad
agos rhwng llenyddiaeth Gymraeg a diwinyddiaeth, a bod peth o
lenyddiaeth bwysicaf ein traddodiad mawl yn drwm dan ddylanwad
syniadau diwinyddol. Un o'r ymdriniaethau pwysicaf a gyhoeddwyd
yw astudiaeth werthfawr yr Athro Emeritws R. M. Jones, Lln Cymru
a Chrefydd, lle ceir astudiaeth fanwl 0 lenyddiaeth Gymraeg o'i
decheuad yng nghanu Taliesin hyd at drothwy'r cyfnod diweddar;
llwyddodd yr Athro Jones i olrhain themu a phatrymau sydd yn
benodol grefyddol yn hanes ein llenyddiaeth a manylu ar y drych-
feddwl Calfinaidd yn ein traddodiad llenyddol. Fe gofir hefyd i
Saunders Lewis lunio astudiaeth allweddol bwysig ar draddodiad
llenyddol Cymru o safbwynt estheteg a Chatholigaeth, gan olrhain y
cysylltiad annatod gls rhwng bywyd ysbrydol a gwladgarol y Cymry.
Nid yw'r ymdriniaethau hyn ond yn enghreifftiau o'r diddordeb y
mae'r beirniaid llenyddol wedi'i gymryd mewn diwinyddiaeth a lln,
gellid ychwanegu sawl ymdriniaeth arall, yn arbennig felly, ymdrin-
iaethau sydd yn canolbwyntio ar y drych-feddwl diwylliannol a
gafwyd yng Nghymru yn ystod yr ail ganrif ar bymtheg a'r
ddeunawfed ganrif, megis astudiaethau'r Athro Derec Llwyd Morgan
sydd yn darlunio'r dynamig eneidegol a oedd yn bodoli yng
nghyhoeddiadau llenyddol awduron y Diwygiad Mawr.
Y mae hi'n arwyddocaol, er hynny, mai cymharol ychydig o astudio
a fu ar y berthynas annatod gls sydd yn bodoli rhwng llenyddiaeth a
diwinyddiaeth, hynny yw, y berthynas symbiotaidd rhwng syniadau a
dogmu diwinyddol a ffurfiau llenyddol. Amcan yr astudiaeth hon
iydd manylu ar y modd y mae'r diwinydd a'r llenor yn defnyddio iaith,
oblegid mewn gwirionedd, iaith yw'r cyfrwng sydd yn pontio
gweithgarwch y ddau. Nid oes modd dirnad ystyr ddiwinyddol heb ein
bod yn llunio darluniau, credoau trwy gyfrwng delwedd; yn yr un
modd, y mae'r llenor, yntau, yn defnyddio dichonoldeb iaith i greu
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.