Skip navigation

Contemporary Wales

 - 

Vol. 12 1999

Cynulliad cenedlaethol : 'plus ca change' ynteu cychwyn proses? /

Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
6. CYNULLIAD CENEDLAETHOL:
'PLUS A CHANGE' YNTEU CYCHWYN
PROSES?
Ioan Bowen Rees1
(An English translation of this paper can be seen on the Contemporary
Wales website: http:www.aber.ac.uk/~inpwww/IWP
1. 'CYNULLIAD CENEDLAETHOL'
0 ystyried hydeimledd Whitehall ynghylch teitlau, siom ar yr ochr orau
oedd canfod bod adran gyntaf mesur llywodraeth Cymru yn galw'n
cynulliad ni yn 'National Assembly for Wales or Cynulliad Cenedlaethol
Cymru', enw sy'n dwyn i gof Chwyldro Ffrengig 1789 ac amryw
chwyldroadau mwy rhamantus a rhanedig 1848, 'chwyldroadau'r
deallusion', chwedl Lewis Namier. Ym 1848 y lluniwyd y 'ddogfen gyntaf o
bwys yn hanes cenedlaetholdeb Cymreig gwleidyddol modern' hefyd, a
hynny gan Michael D. Jones, pan oedd yn weinidog ifanc yn Ohio (R. M.
Jones, 1998: 282, 440-1). A Michael D. Jones, yn l Kenneth Morgan, oedd
y 'guru for the politically alert younger generation' yng Nghymru'r Tom
Ellis a'r Lloyd George ifanc (K. Morgan, 1995: 363), gwyr a ymhyfrydai yn
y disgrifiad gwleidyddol gywir yr adeg honno cenedlaetholwr Cymreig'.
Yn Saesneg, 'National Assembly' oedd ymadrodd Tom Ellis yntau wrth
fynnu mesur o hunanlywodraeth i Gymru. Yn olyniaeth y Chwyldro
Ffrengig, mae'r term yn awgrymu sofraniaeth y bobl a hawliau dinesig
cydradd. Yn olyniaeth 1848, mae'n awgrymu yn ogystal enaid cenedl a
hawliau ieithyddol ar diriogaeth neilltuol. Cymysgedd o'r dinesig a'r
ieithyddol fu cenedlaetholdeb modern Cymreig erioed, ynghyd ag arlliw
cryf o ryng-genedlaetholdeb. Yn l y diweddar gawr, R. Tudur Jones, a fu
farw cyn cwblhau cofiant i Michael D. Jones, yr oedd y 'meddyliwr
cwmpasog a chreadigol' hwnnw 'yn ofalus iawn i ymwrthod ag unrhyw
awgrym mai endid hilyddol yw cenedl' (R. T. Jones, 1987: 145) ac yn pleidio
yn ei eiriau ei hun cydwastadrwydd hawliau cenhedloedd a phersonau'
y tu mewn i 'undeb cariad' a allai gynnwys 'cenhedloedd lawer'. Er iddo roi
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.