Skip navigation

Cristion

 - 

19 Tach./Rhag. 1986

Nodion Golygyddol

Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
M»l» MLYlOTSOTIn
Dathlu
Bu'r flwyddyn 1986 yn gyfoethog mewn
dathliadau. Bu dathlu naw canmlwyddiant
ymddangosiad Llyfr Dydd y Farn (Domes-
day Book), gyda'i archwiliad manwl o
ddeiliaid teyrnas Gwilym Orchfygwr a'u
heiddo ym 1086. droi i'r maes Cristnogol,
neu o faes eiddo tymhorol at gyfoeth yr
Ysbryd, roedd hi'n ganmlwyddiant geni
Karl Barth, yn Berne yn y Swisdir, ac yn dri
chanmlwyddiant geni William Law, awdur
'A Serious Call to a Devout and Holy Life', yn
Kings Cliffe yn Swydd Northampton.
Gwelodd 1986 hefyd ddathlu pedwar can
mlwyddiant a hanner ymddangosiad un o
glasuron mawr y byd Cristnogol sef 'Bann-
au'r Grefydd Gristnogol', John Calfin. Cyf-
rannodd y Dr. John Gwynfor Jones erthygl
werthfawr ar yr 'lnstitutes' i'r rhifyn hwn o
CRISTION a chyflwynodd yr Athro E.
Stanley John lith eglur ar nodweddion John
Calfin fel esboniwr Beiblaidd i ddathlu'r
achlysur.
Mae un dathliad arall y dylid cyfeirio ato a
hynny ydyw dathlu 1,600 mlwyddiant
troedigaeth Awstin Sant ar ddiwrnod o fis
Awst yn ninas Milan yn yr Eidal. Cyfeiriwyd
at y droedigaeth honno mewn gardd ym
Milan fel un o ddigwyddiadau mawr
creadigol hanes, ac yn wir yn Awstin fe
gafodd yr Eglwys Gristnogol feddyliwr
eithriadol o braff a ddylanwadodd, nid yn
unig ar ddiwinyddiaeth yr Eglwys, ond a
fu'n ddylanwad creiddiol ar feddylfryd
Ewrob yn ystod canrifoedd yr Oesoedd
Canol a'r tu hwnt i hynny. Ochr yn ochr â'i
bwyslais Beiblaidd ar Ragarfaeth a'i
ysgrifennu grymus ar bwnc y Drindod
mae'n rhaid sôn am y dylanwad Platonaidd
ar ei feddwl effro. Dylanwad a'i arweiniodd
ef dynnu'r gwahaniaeth rhwng datguddiad
cyffredinol a datguddiad arbennig,
pwyslais a gafodd ddylanwad trwm ar
athroniaeth Ewropeaidd hyd at fynegiant
grymus Tomos o Acwino o'r pwyslais Aris-
totelaidd yn y drydedd ganrif ar ddeg, a
phwyslais, yn wir, a ddylanwadodd ar
ddiwinyddion mor agos at ein dyddiau ni â
John Baillie a Richard Niebuhr.
Ond efallai mai prif ddylanwad Awstin ar
feddwl Ewrob oedd y modd y bu iddo, yn ei
ddwy gyfrol ar hugain sy'n dwyn y teitl
Dinas Duw, osod seiliau diogel hanesydd-
iaeth y Gorllewin. Gyda'i bwyslais cadarn ar
farn Duw fel barn sy'n gweithredu mewn
hanes, ac yn cywain o fethiant y gwareidd-
iad dynol sy'n nodweddu Dinas y Byd y
gymdeithas ddwyfol sy'n hanfod Dinas
Duw, rhoddodd Awstin daw ar y tuedd-
iadau hynny mewn hanesyddiaeth
Roegaidd (a fenthyciwyd o'r India a'r
dwyrain pell) a bwysleisiai natur gylchynol
hanes, a pharodd i bobl feddwl am hanes fel
llinell syth yn berchen ar ddiben a phwrpas.
Mewn gair Awstin Sant yw tad hanesydd-
iaeth y Gorllewin. Dyna paham y mae ystyr
hanesyddol arbennig mewn dathlu hanes ei
droedigaeth wedi'r holl ganrifoedd.
Yr Ymgnawdoliad
Mae'n rhaid i mi gyfaddef mod i'n eithriadol
о hoff о garolau'r Nadoliq Am wn nad yr
emyn Adfent:
'O! tyred Di Emaniw
A datod rwymau Isr, 7 ) 1987
gyda'i ddisgwylgai pwrpasó\"
mesuredig yw fy hoff emyn. Ac wrth i'r
Nadolig nesáu mae apêl
dawel ddinas Bethlehem' ac 'O! deuwch,
ffyddloniaid, Oll dan orfoleddu' yn
gyfareddol.
'Y digwyddiad a dorrodd asgwrn cefn
hanes', meddai'r hanesydd H. A. L. Fisher
am yr Ymgnawdoliad. Ond mae pen-
dantrwydd hanesyddol dyfodiad Duw yn
gnawd yn fwy nag y gall y rhan fwyaf o
grefyddwyr ei stumogi. Mawr yw dirgelwch
duwioldeb a busnes dyrys yw ymwneud y
Dwyfol â'r dynol. Mae'r rhan fwyaf o
athroniaeth ein dydd yn mynnu fod y fath
gysylltiad yn amhosibl ac nad ydyw sôn
amdano'n gwneud synnwyr o gwbl. Mae
athroniaeth crefydd a diwinyddiaethau
crefyddau'r byd, ar wahân Islam, am adael
dull yr ymwneud dwyfol yn fwy penagored
ac amrywiol gan awgrymu fod y dwyfol yn
medru ymweld â'r dynol mewn llawer dull a
llawer modd, a bod y dulliau amrywiol hyn
mor ddilys â'i gilydd bob un. Yn y modd hwn
gobeithir osgoi tramgwydd y culni hanes-
yddol penodol sy'n nodweddu athrawiaeth
yr Ymgnawdoliad.
Cafodd y pwyslais penagored hwn gryn
ddylanwad arddiwinyddiaeth Gristolegol yr
Eglwys Gristionogol yn ddiweddar gyda'r
gair myth yn cynyddu mewn bri. Mantais
pwysleisio MYTHOS, neu elfen fythaidd, y
datguddiad Cristionogol yw y gellir cadw
pwysau dylanwad y credoau Cristionogol
a'u pwyslais moesol, ond gan hepgor
unigrywiaeth an-hanesyddol anghyfleus
Duw'n gwisgo cnawd un person penodol.
Yr hyn sydd angen ei ddeall yn eglur yw
fod y gwrthodiad gydnabod ymyrraeth
unigryw Duw yn hanes y byd ym mherson
lesu Grist y Gwaredwr yn sicr o droi'r
Atgyfodiad yn broblem fawr. Ond os yw
Duw wedi ymyrryd mewn modd cwbl
rhyfeddol yn Ymgnawdoliad ei Fab, peth
hawdd wedyn yw derbyn athrawiaeth yr
Atgyfodiad. Meddai gweinidog ifanc
treiddgar a bywiog wrthyf yn ddiweddar,
'Rwy' wrth fy modd gyda gwasanaethau'r
Nadolig ond mae Su1 y Pasg yn broblem
imi'. Os mai datguddiad cyffredinol o'r
dwyfol yn lled-gyffwrdd â'n meidroldeb ni a
ddathlwn ni adeg y Nadolig, yna fe fydd yr
Atgyfodiad yn broblem ni, ond os ar y llaw
arall y gallwn ganu gyda Pantycelyn:
'Ymhlith holl ryfeddodau'r nef
Hwn yw y mwyaf un
Gweld yr anfeidrol, ddwyfol Fod
Yn gwisgo natur dyn!
yna fe ddilyn fel y mae'r naill ddiwrnod yn
dilyn y llall y bydd Sul y Pasg yn Wyl 0
orfoleddu llawen.
Cenhadu
Mae'r rhifyn hwn o CRISTION yn rhoi sylw i
sylfaenu Cymdeithas Genhadol yr Eglwys
Fethodistaidd ddwy ganrif yn ôl (Gweler
erthygl y Parchedig Eric Edwards ar
Thomas Coke, Cymro a Chenhadwr). Mae
hi'n werth crybwyll y ffaith fod y Gymdeithas
Genhadol honno a gychwynwyd gan un
dyn erbyn heddiw yn cynnal 166 0
genhadon, 80 ohonynt yn Affrica, ynghyd a
chroesawu 15 o genhadon i Brydain o
wledydd eraill.
Cefais y fraint ym mis Medi o fod yn
bresennol mewn Cynhadledd Genhadol
ryng-enwadol a chyd-eglwysig CFWM yn
High Leigh, Hoddesdon, Swydd Hertford. A
braint ydoedd hi hefyd achos nid yn unig y
cafodd dyn gyfle wrando ar rai
dywediadau cofiadwy, ond fe gafodd y wefr
a'r gwewyr mewn grwp trafod a chylch
gwaith o geisio dirnad, ynghyd a'r saint,
ystyr a gogwydd cenhadu Cristionogol
heddiw.
Y dywediadau cofiadwy ddechrau.
Dyma rai ohonynt:
"Gadawn yr argraff gyda'n myfyrwyr mai
canolbwynt problemau yw lesu Grist yn
hytrach na chanolbwynt datguddiad."
(Prifathro Coleg Diwinyddol).
"Dydi pobl yr India ddim eisiau clywed
sôn am Deyrnas Dduw. Mae'r gair Teyrnas
yn sawru o'r Deyrnas Unedig ni gyda'r
pwyslais ar orchfygu a'r Ymherodraeth
Brydeinig. Ry'ch chi wedi difwyno'r gair
Teyrnas i'n clustiau ni."
(Cristion o'r India).
"Galwad gyntaf cenhadaeth yw talu sylw
eraill, nid mi fy hunan nac i'r Eglwys."
(Darlithydd ar Genhadaeth).
"Mae'n rhaid imi lusgofy ffordd ymlaen ar
ffynnau baglau gwybodaeth oni rydd cariad
ei adenydd mi hedeg."
(Gwraig Tŷ o'r Alban).
(Parhad ar dudalen 20).
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for non-commercial purposes only while respecting the moral rights of the creators.