Skip navigation
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
Erbyn y byddwch yn darllen y geiriau
hyn bydd yn anterth haf a bydd rhai
ohonoch wedi bod ar eich gwyliau ac
eraill ohonoch yn sn am fynd. Neu
os nad yw'r naill beth na'r llall yn wir
amdanoch ni ellwch osgoi'r
ymdeimlad mai hwn yw tymor y
gwyliau er bod llawer yn cael mwy nac
un gwyliau bellach. Ond ceisiaf lunio
cyflwyniad i gyfres newydd ar gyfer
Cristion a hithau yng nghanol Mai. Ni
allaf beidio  sn am y Gwanwyn, a
oedodd beth cyn dod eleni, ond sydd
wedi ffrwydro yn wahanol haenau o
wyrdd a phob un yn ln ddisglair.
Ychwanega haul y bore at amrywiaeth
y cyfan. Ond daw'r haf i sangu lliwiau
gloewon y gwanwyn fel y dywed
Dafydd ap Gwilym:
"Dechrau haf llathr a'i sathrai
Deigr a'i mag, diagr yw Mai"
"Duw ddoeth gadarn a farnai
A Mair i gynnal y Mai."
Ond i fynd yn l at y gwyliau,
yn y math o fywyd yr ydym ni'n ei
fyw y mae gwyliau'n bwysig. Nid oes
bendraw bellach i syniad pobl am y
gwyliau delfrydol. Un o'r pethau
pwysicaf mewn gwyliau delfrydol yw
gallu ymlacio ac y mae pob math o
amodau i hynny. Fuaswn i ddim yn
gallu ymlacio ar lan mr neu ar lan
llyn neu drwy orweddian yn yr haul.
Trwy weld a dysgu am bethau y
gallwn i ymlacio. Ond yr amrywiaeth
yma mewn diddordebau sy'n
cyfoethogi bywyd. Daw hynny a ni at
y gair canolog yn y gyfres hon o
ysgrifau sef GWELD.
Nid yw'r rhan ymneilltuol o'r
Eglwys erioed wedi rhoi pwyslais
mawr ar weld mewn crefydd. Llafar
yw'r traddodiad ymneilltuol wedi bod
yng Nghymru. Ond nid felly yr oedd
Cymru cyn y Diwygiad Protestannaidd.
Yr oedd y mynachlogydd ar hyd a lled
Cymru yn adeiladau argraffiadol ac
atyniadol yn bensaerniol. Ni allai pobl
eu hosgoi mwy nag y gallent osgoi'r
cestyll. Creai'r eglwys hefyd rhyw fath
Goleuo'r Gair
gan John Owen
o awyrgylch weledol gyda lluniau ar y
parwydydd a chenadwrau mewn
ffenestri. Ail gyfeiriwyd y cyfan pan
chwalwyd y pwyslais hwn a phan
gafwyd cyfieithiad o'r Beibl yn
Gymraeg. Ceir enghraifft o ddarn o
ffenestr a gadwyd yn Tremeirchion o
Anna, mam Mair. Ni lwyddwyd i'w
difodi i gyd. Daw lluniau ac adnodau
i'r golwg mewn ambell eglwys o dan
y gwyngalch.Cynorthwyon oeddynt oll
i addoli.Y mae addoli i apelio at yr holl
synhwyrau. Mae'n werth dyfynnu
sylw William Temple
"Ymostwng ein holl natur i
Dduw yw addoliad. Bywhau'r
gydwybod gan ei sancteiddrwydd
ydyw; maethu'r meddwl gyda'i
wirionedd; puro'r dychymyg gan ei
brydferthwch; yr agor o'r galon i'w
gariad; yr ildio o'r ewyllys i'w bwrpas
ef-a'r cyfan oll wedi ei ddwyn ynghyd
mewn moliant, y teimlad mwyaf
anhunanol o fewn gallu natur, ac felly
y feddyginiaeth bennaf i'r
hunanganolrwydd hwnnw, yr hyn yw
ein pechod gwreiddiol a tharddiad
pob pechod gweithredol".
Nid wy'n sicr erbyn hyn sut
y daethom o hyd i Eglwys yr Holl
Saint, Tudeley-cum-Capel ond ar
wyliau yr oeddem yn Kent ganol Medi
1999. Mae'r adeilad o'r tu allan yn un
digon twt ond nid oes ddim yn
arbennig ynddo. Cymysgedd o
wahanol fathau o gerrig ac o wahanol
gyfnodau yw ei hadeiladwaith. Ni wn
a fedrwch weld hynny oddi wrth y
llun ohoni.Ceir cyfeiriad at adeilad
eglwysig ar y llecyn lle saif yr eglwys
bresennol mor bell yn l  1080. Bu
llawer o waith ar yr adeilad ac yn yr
Eglwys trwy'r blynyddoedd ond i'n
pwrpas ni, yn 1966 y daeth y trobwynt
mawr pan benderfynwyd
adnewyddu'r eglwys. Tu l i hynny y
mae stori drist.
Ym mis Medi 1963 collodd
merch ifanc oedd  chysylltiad 'r
Eglwys, a dwy ferch arall, eu bywyd
mewn damwain hwylio ger Rye yn
Sussex. Roedd Sarah Venetia, y ferch a
foddodd a'i mam, y Foneddiges
d'Avigdor Goldsmid wedi bod ar
wyliau yn Ffrainc yn 1961 ac wedi bod
mewn arddangosfa o waith Marc
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for non-commercial purposes only while respecting the moral rights of the creators.