Skip navigation

Efrydiau athronyddol

 - 

Cyf. 37 1974

Cyfraniad y Brifysgol i wleidyddiaeth

Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
CYFRANIAD Y BRIFYSGOL I WLEIDYDDIAETH
AR y dechrau yn deg, mae'n rhaid imi eich rhybuddio fod y testun hwn
yn un mor eang ac, i bob golwg, ansathredig fel mai trafodaeth anghyf-
lawn ac impresionistaidd iawn fydd gennyf yma heddiw. Yn wir, fwy
nag unwaith wrth baratoi'r sylwadau hyn bm yn lled amau a oes yma
destun ystyrlon o gwbl. Digon hawdd, wrth gwrs, fyddai mynd ati i
nodi enwau ac i sn am gyrsiau ac adrannau o'r Brifysgol sydd wedi bod
yn trafod damcaniaethau gwleidyddol a chymdeithasol fel rhan o'i
rhaglen academaidd a byddai'r un mor hawdd rhestru llyfrau ac amryfal
lenyddiaeth esboniadol a gyhoeddwyd ganddi ar y pwnc. Ond fy nheim-
lad i oedd mai nid dyma'r math o beth y dylwn ei wneud at hyn, fe
syniwn yn gam neu gymwys mai am gyfraniad gwleidyddol y brifysgol
i ni yma yng Nghymru y dylwn i sn ac nid am weithgareddau ei haelodau
ym mhedwar ban byd. Er enghraifft, oherwydd ei ddiddordeb mawr
yng Nghynhrair y Cenhedloedd a phroblem diogelu heddwch yn Ewrop,
sefydlodd teulu Llandinam gadair yma yn Aberystwyth i drafod Cyd-
berthynas y Gwledydd ac am un deng mlynedd bu neb llai nag E. H.
Carr yn ei dal. Ond prin y gallwn ni gyfrif ar bwys hyn fod Carr yn rhan
o gyfraniad prifysgol Cymru i wleidyddiaeth a hanes gwleidyddiaeth.
Neu drachefn, bu digon o gyn-fyfyrwyr y brifysgol yn cymryd rhan
gyhoeddus a digon anrhydeddus mewn gwleidyddiaeth ar hyd llinellau
y pleidiau gwleidyddol Seisnig ac mae'n ddiamau y gellid llunio geiriadur
bywgraffyddol digon diddorol amdanynt. Ond nid hyn ychwaith,
dybiwn i, oedd corff y gainc. Yn wir, gellid troi i rai cyfeiriadau llawer
mwy cyffrous na dim a fydd gennyf yma canys gwn am o leiaf un cyn-
aelod o staff-wnaf i ddim dweud pa goleg-a ddaeth wedyn yn enwog
a thra ffyniannus fel cynghorwr a chynlluniwr cudd ym myd creim tua
Llundain 'na. Ysywaeth, nid sn am gyfraniad y brifysgol i fyd creim
yw'r testun ychwaith er na bu hi'n ddiffygiol yn y cyfeiriad hwnnw fel y
gwelwch, ac er y gellid dal mai agwedd ar wleidyddiaeth yw creim wedi'r
cwbwl. Yn wir, mae'n biti na buasai gan yr wythnos gymdeithasol hon
Ie i un ddarlith ar gyfraniad y brifysgol i fyd y criminal proffesiynnol.
Wel ynteu, ar l hynyna o rybudd, cystal imi ddechrau arni.
Mae'r stori am agor Y Brifysgol i Gymru yn Aberystwyth, fel y ceir
hi yng ngholofnau'r Faner, Hydref 19, 1872, yn atgoffa dyn 0 linell
gyntaf Ynysyr Hud gan W. J. Gruffydd
'Roedd pob cerpyn ar i fyny a'r holl gyrt yn dyn fel tannau".
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.