Skip navigation

Efrydiau athronyddol

 - 

Cyf. 54 1991

Wittgenstein : attention to particulars : Book review.

Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
RUSH RHEES (1905-89) A'R GYFROL I'W ANRHYDEDDU
Wittgenstein: Attentìon to Particulars. Essays in Honour of Rush Rhees
(1905-89) Gol. D.Z. Phillips a Peter Winch. Macmillan 1989, 205 tt.,
£ 35.
Bu Rhees farw yn 1989. Treuliodd chwe mlynedd ar hugain o'i yrfa
academaidd yn Abertawe — 0 1940 nes ei ymddeoliad yn 1966. 'Roedd ef
yn un o gyn-ddisgyblion Wittgenstein a thros y blynyddoedd tyfodd
cyfeillgarwch agos rhwng y ddau athronydd. Ar ôl i Rhees ddod i
Abertawe, ymwelodd Wittgenstein yn gyson å'r lle er mwyn trafod
athroniaeth gyda Rhees. Edmygai Wittgenstein alluoedd meddyliol Rhees
yn fawr. Tystiodd un person wrthyf i Wittgenstein ddweud wrtho mai
Rhees oedd y meddyliwr gorau a adnabuasai erioed. Mae hwn yn ddweud
rhyfeddol o gofio i Wittgenstein adnabod athronwyr megis Frege, Russell
a Moore. Ond ni thybiaf fod Rhees yn llai o athronydd nag un o'r rhai
hyn. Gall yr honiad hwn, efallai, ymddangos yn ormodiaith i'r rheiny na
ddaethant i gysylltiad personol â Rhees. Deallaf ymateb felly oherwydd ni
theithiodd Rhees lawer ar hyd a lled y wlad i ddarlithio ac nid yw ei
gyhoeddiadau personol mor niferus A hynny. Ond y mae rheswm da dros
brinder ei gyhoeddiadau ei hun: canolbwyntiodd ei ymdrechion bron yn
llwyr ar olygu a chyhoeddi cyfrolau ac erthyglau lawer o waith
Wittgenstein. (Y mae hyn yn esbonio, yn rhannol, paham mai Wittgenstein
yw teitl y gyfrol hon o deyrnged i Rhees.) Ond gadawodd Rhees wmbredd
o'i waith ei hun ar ei ôl a chyhoeddir hwn maes o law. A phan ddaw'r
gwaith yn hysbys, 'rwy'n gwbl argyhoeddedig y daw gwir fawredd Rhees
yn amlwg i lawer na chawsant yr anrhydedd o'i adnabod yn bersonol.
Credaf fod Rhees yn enaid mawr ac yn feddyliwr anghyffredin. 'Roedd yn
fawr ei ofal dros ei fyfyrwyr. Er enghraifft, 'roedd yn awyddus i mi
wneud gradd mewn diwinyddiaeth. Pan ddywedais wrtho na chawswn grant
i wneud gradd arall, er nad oedd yn fy adnabod ond fel myfyriwr, gwnaeth
gynnig roi pum can punt y flwyddyn o'i boced ei hun i'm cynnal gan
fy rhybuddio'r un pryd i beidio dweud yr un gair wrth neb! 'Roedd hynny
ar ddechrau'r 1960au. Fel meddyliwr, 'roedd gwreiddioldeb ei syniadau,
newydd-deb ei feirniadaethau, ynghyd å'i ddifrifoldeb a'i ddidwylledd wrth
iddo ymgodymu A chwestiynau athronyddol, yn gwneud y pwnc bob amser
yn fyw a ffres i'w fyfyrwyr a'i wrandawyr. Cefais yr argraff cyson ei fod
yn meddwl a dadansoddi ar lefel llawer dyfnach nag unrhyw athronydd
cyfoes arall y gwyddwn amdano.
Os oedd Rhees mor fawr A hyn, gellir dychmygu llawer yn holi paham
yr arhosodd yn Abertawe. Paham na symudodd i borfeydd academaidd
brasach? Credaf fod dau reswm. Yn gyntaf, athroniaeth oedd ei fywyd a
chredai na ddylai neb ymelwa ar athroniaeth drwy, dyweder, hybu ei les
ei hun neu'i yrfa bersonol. Ar un adeg, bu'n rhaid rhoi pwysau ar Rhees
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for all purposes while respecting the moral rights of the creators.