Skip navigation
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
DADL MANCEINION YN
ERBYN LERPWL.
Gan HENRY ARTHUR JONES.
COLLODD Manceinion ei
dinesydd mwyaf, a'r byd un
o'i gewri, ym marw C. P. Scott.
DylanwwâoMjj yn lawr, trwy ei
newydditàifr enwog. ar feddwl Cymru,
a bu yn dŵr cadarn i ddelfrydau gorau
y genedl. Ni chyffyrddodd erioed ag
un cweijàwn Cymreig heb ei ardderch-
ogi, a lleâii gorwelion y Cymry mewn
pertbynas iddo.
Mr, John Rhys.
Bù Mr. John Rhys (Hymyr) yn
annercBjCymdeithas y Ddraig Goch ar
Bellí A allwn ei wneuthur er mwyn
Cym0t"
Y petà cyntaf a nododd oedd derbyn
lleàyddiaeth gyfnodol a chyfrannu
ysgrifau o amrywiol nodwedd i'r lenydd-
iaeth honno.
Yn ail, gan mai crefyddol. oedd
anianawd y Cymro, anogai ei
wrandawyr i fynnu argyhoeddiadau
dyfnion ar athrawiaethau crefydd. Ni
ellid hynny heb lafur meddyliol caled.
Yn drydydd, bod yn Gymry ymhob
man ac ar bob achlysur, fel y deuai cen-
hedloedd eraill i adnabod nodweddion
y genedl ar amrantiad.
Rhoddwyd perfformiad effeithiol o'r
ddrama Bechgyn y Colega Ma'
(D. R. Jones), gan gwmni drama
Heywood St., nos Calan.
Y Ddadl.
Aeth cynrychiolaeth dda o Gymdeith-
as Genedlaethol Cymry Manceinion, i
Lerpwl, nos Wener, Ionawr 15, i gyfar-
fod Cymdeithas Genedlaethol Gymreig
Lerpwl, mewn dadl, ar y testun-"Fod
Llên ac Addysg Cymru er y 18 ganrif
yn fwy dyledus i'r Cymry ar Wasgar
nag i'r Cymry gartref."
Agorwyd o blaid y cynnig gan Mr. J.
Llew. Jones (Manceinion) a Mrs.
Francis Williams (Lerpwl). Arwein-
iwyd yn erbyn y cynnig gan y Parch.
W. A. Lewis (Lerpwl) a Mr. J.
Ceinionydd Roberts (Manceinion).
Croesawyd y dieithriaid yn hapus iawn
gan y Llywydd (Mr. H. Humphreys
Jones) a Mr. R. Vaughan Jones,
Ysgrifennydd Cymdeithas Lerpwl. Yr
oedd yr areithiau ar y naill ochr â'r Hall
yn gryfion a brwd, ac yn arwyddo
meistrolaeth lwyr ar y mater.
Yn y bleidlais ar y terfyn cafwyd
mwyafrif o blaid cyfraniad y Cymry
ar Wasgar. Y mae Cymdeithas Lerpwl
i dalu'r pwyth yn 61 ym Manceininon
y tymor nesaf.
CYMDEITHAS OLDHAM.
Gan JOHN ROBERTS.
CYNHALIODD y Gymdeithas
gyfarfod nos Wener, Ionawr
8, 1932, pryd y cafwyd anerch-
iadau gan y Parch. Idris G. Jones ar
Henry Richard," a chan Mr. Joseph
Hesketh ar Robert Owen." Cadeir-
ydd y cyfarfod ydoedd Mr. Glyn
Thomas.
Daeth cynulliad da, a mwynhawyd
hanes yr arwyr hyn yn fawr. Diolch-
wyd gan Mr. Percy 0. Jones a Mr.
John Hughes.
Mae'n hyfrydwch gweled y diddor-
deb a gymerir yng ngwaith y Gym-
deithas mewn tref fel Oldham, a'r
gefnogaeth a roddir i'r cyfarfodydd gan
yr aelodau.
Bydd y Parch. Edward Owen a Mr.
Percy Ogwen Jones yn annerch y
Gymdeithas y mis nesaf; ac yna bydd
pawb yn edrych ymlaen at Ginio Gŵyl
Ddewi sydd i ddigwydd ar y 4 0
Fawrth.
Y DDWY HAEN OGYMRY
LLUNDAIN
DAW ton ar ôl ton o Gymry ieuainc i Lundain bob blwyddyn,
a'u Cymraeg yn loyw.
Yno deuant wyneb yn wyneb â Chymry ieuainc a fagwyd yn
y ddinas, a'u Cymraeg heb fod yn rhwydd ond â'u calonnau
Cymreig yn curo'n gynnes.
Sut y mae asio'r ddwy elfen? Dyna un o broblemau Cymry
Llundain.
V MAE dau anhawster mawr
ynglýn â'r bywyd Cymreig
yn y Brifddinas.
Cyfyd un o'r dylifiad ieuenctid
o Gymru: bechgyn a merched
yn dyfod o'r ardaloedd gwledig i
gadw i fyny'r traddodiad Cym-
reig yn y fasnach laeth, a llu
mawr o blant yr ysgolion canol a'r
Brifysgol a ddaw i fod yn athrawon
neu i weithio yn swyddfeydd y Llywod-
raeth a chwmnîau masnachol.
Wedi cyrraedd yma ymuna'r mwyaf-
rif â'r Eglwysi Cymreig a buan y
deuant i wybod bod haen arail o ieu-
enctid yma plant wedi eu geni a'u
magu yn Llundain, rhai ohonynt yn
rhugl yn y Gymraeg ond y mwyafrif
mawr, er yn dymuno aros yn y cylch
Cymreig, yn ami heb fedru fawr o'r
hen iaith.
Croesawu a mwynhau.
Yr anhawster ydyw asio'r rhai hyn
yn ei gilydd a gwneir ymgais dda at
hynny gan yr eglwysi trwy eu trefn-
iadau Cymdeithasau a chan Gymdeith-
as y Cymry Ifainc.
Amcanu at hyn hefyd a wna'r Cym-
deithasau Diwylliadol wrth drefnu
Cartref Oddicartref yn y gwahanol
eglwysi tua'r Nadolig a bu gryn hwyl
ym mhob lle ar groesawu a mwynhau;
y Cymry a anwyd yma yn gwneuthur
eu gorau i fwrw hiraeth o galonnau eu
cymrodyr o'r hen wlad.
Ceir hefyd bod mwyafrif o'r Cym-
deithasau yn cynnal un cyfarfod arben-
nig yn ystod y tymor i groesawu
newydd-ddyfodiaid y deuddeng mis, a
thrwy y trefniadau hyn daw rhywbeth
tebyg i asio, er, wrth gwrs. na all fod
yn gyflawn.
Yr iaith.
Anhawster arall ydyw pwnc yr iaith
ymhlith plant Cymry Llundain, ond y
mae hwn wedi dyfod yn broblem
bellach mewn rhai ardaloedd yng
Nghymru.
Gwneir yma ymdrech deg yn yr
Eglwysi a'r Ysgolion Sul i ddysgu'r
Gymraeg, a chynhelir dosbarthiadau at
y pwrpas a threfnu arholiadau, ond prin
ydyw'r amser a roddir ac ni ellir dis-
gwyl llawer iawn o ffrwyth.
Er hynny, y mae'n ffaith bur
arwyddocaol-y ceidw y plant hyn eu
cysylltiad â'r Eglwysi Cymreig ac y
mynychant yr oedfaon, a'u bod, er
gweithio mewn cysylltiad parhaus à
Gan LLUDD.
Saeson, yn llawn cariad at yr hen
wlad ac mewn perffaith gydymdeimlad
â'i dyheadau.
Plant wedi eu geni a'u magu yn y
Brifddinas ydyw cadeirydd, ysgrifen-
nydd a thrysorydd Cymdeithas y Cymry
Ifainc, a phob un ohonynt yn weithgar
hefyd yn eu heglwysi.
Gwyl Ddewi.
Bydd Gŵyl Ddewi wrth y drws cyn
y cawn amser i droi bron, ac
eisoes gwnaed trefniadau y dathlu.
Yn y Cinio Cenedlaethol bydd
Mr. Lloyd George a Dr. Ben
Davies, y cerddor enwog, yn wyr
gwâdd, a Mr. J. B. Sackville Evans,
a ddaeth yma dros hanner canrif yn ôl,
yn y gadair. Pregethir yn yr Wyl yn
Eglwys Gadeiriol Sant Paul gan Dr.
Maurice Jones, Prifathro Coleg Dewi
Sant, Llanbedr, ac yng ngwasanaeth
yr Eglwysi Ymneillduol yn y Citv
Temple gan y Parch. John Thomas,
Blaenwaun, a'r Parch. Philip Jones.
Porthcawl.
Y Cymdeithasau.
Bu Undeb y Cymdeithasau a Chym-
deithas y Cymry Ieuainc yn dadlau'n
frwd y nos o'r blaen Bod bywyd y
genedl Gymreig yn dibynnu ar gadwr-
aeth yr iaith Gymraeg."
Bu'r Prifathro Emrys Evans, o
Goleg Bangor, yn annerch Cymdeithas
Sir Gaernarfon yn eu Swper Blynyddol,
a thalodd wrogaeth uchel i ymdrechion
brodorion y sir dros addysg, ac yn en-
wedig ar sicrhau teyrngarwch i'r
ysbryd Cymreig yn yr ysgolion elfennol
a chanol. Diolchai hefyd am gefnog-
aeth y sir drwy hanner canrif ei fod-
olaeth i Goleg y Brifysgol ym Mangor.
EISTEDDFOD
DONCASTER.
Y MAE Cymry Doncaster, Sir Efrog.
yn edrych ymlaen at eu heistedd-
fod, sydd i'w chynnal ar y 27 o'r mis
hwn.
Ymhlith y beirniaid y mae Pedrog,
Dr. Caradog Roberts, a Mr. J. Owen
Jones.
The Voyage" (Dr. T. Hopkin
Evans) ydyw'r darn cystadlu i'r corau
plant: Hyd fedd hi gâr yn gywir
(D. Pughe Evans) i'r unawd soprano
neu denor; a Ceisiwch yr Arglwydd
(D. D. Parry) i'r unawd contralto neu
bariton.
Eglwys Gymraeg Gobaith,"
Doncaster, sydd wrth wraidd yr Eis-
teddfod.
LERPWL
A MR. J. H. JONES.
Gan W. EILIAN ROBERTS.
MAE'N debyg mai'r digwydd-
iad mwyaf diddorol yn
hanes Cymry Lerpwl ym mis
Ionawr ydoedd y newid a gymerodd Ie
yng ngolygyddiaeth y Brython. Wedi
dros chwarter canrif o wasanaeth ym-
neilltuodd Mr. J. H. Jones a phenod-
wyd Mr. Gwilym Jones, oedd yn
golygu argraffiad Môn o'r Herald
Cymraeg yn ei ie.
Enillodd Mr. J. H. Jones barch
Cymry'r glannau, a gwnaeth Ie iddo
ei hun yn y cylch Cymreig. Yr oedd
yn sefyll bob amser yn ddewr dros yr
iaith, a phob amser yn elyn ang-
hymodlon i Ddic Siôn Dafydd."
Disgwyliai'r cylch lawer gan y golyg-
ydd newydd. A thra bwyf yn sôn am
y byd newyddiadurol, mae amryw o
Gymry'r cylch yn disgwyl yn eiddgar
am y papur newydd i Gymru sydd i
ddod o wasg Wrecsam.
Dadlau.
Daw Cymry Manceinion yn nes at
Gymry Lerpwl, ac onid cyfnerthu ei
gilydd a wna'r cydgyfarfod? Yr un yw
eu problemau, yr un yr anawsterau. Yn
Ionawr, ar aelwyd y Gymdeithas Gen-
edlaethol, fe gafwyd Cymry'r ddinas
gotwm yn dadlau yn erbyn Cymry
Lerpwl ar y pwnc Fod llên ac
addysg Cymru er y 18fed ganrif yn
fwy dyledus i Gymry ar wasgar nag
i'r Cymry gartref."
Côr poblogaidd yn ein mysg yw Côr
Meibion y Cymric, a daw adeg dathlu
Jiwbili'r côr yn agos. Mr. J. T. Jones
yw'r arweinydd, ac y mae cyfarfod i
ystyried y modd y dethlir yr achlysur
eisoes wedi'i gynnal, a diau y clywir
am y mater hwn eto yn y dyfodol agos.
Ar aelwyd y Gymdeithas yn Bootle
croesawyd Mr. William George,
Cricieth, a phwnc ei anerchiad ydoedd
Y Pentref-rhai o'i bobl a'i bethau."
Nos Wener, yr 22 o'r mis, cafwyd
cyfarfod sefydlu gweinidog newydd
eglwys (M.C.) Douglas Road, sef y
Parch. Llewelyn Jones.
CYMRU CREWE YN TRIN
EIN CERDDORION.
Gan R. EMRYS JONES.
CAFODD Cymry Crewe noson
ddifyr iawn yn ddiweddar
dan ofal Mr. D. Haydn Evans,
brodor o Llanelli, a Mr. Glyn Williams,
brodor o Gaernarfon. Llywydd y noson
oedd Mr. T. Salisbury Jones.
Darllenwyd papur yn gyntaf gan Mr.
Evans ar y testun Miwsig a Cherdd-
orion Cymru," a chafwyd briwsion o
weithiau rhai o gerddorion yr hen wlad
gan y côr, dan ofal Mr. J. Beynon, a
chan unawdwyr eraill.
Yna cafwyd papur doniol dros ben
gan Mr. Glyn Williams ar Hiwmor
neu Hwyl a Chân." Pwysai arnom
fel Cymry i ddatblygu mwy o hiwmor
ac i edrych fwyfwy ar yr ochr ddigrif
a doniol.
Noswaith arall cafwyd darlith gan y
Dr. T. D. Jones, dan lywyddiaeth Mr.
John Davies, Crewe. Ei destun oedd
GIo," a hawdd deall fod y meddyg yn
feistr ar ei waith.
Dangosodd inni trwy slides ddat-
blygiad gwaith glo, a hefyd ddaeareg y
glo. Yr oedd hon yn un o'r nosweithiau
mwyaf difyr a gawsom eto.
Y mae Dr. Jones yn frodor o Aber-
honddu, a'i waith ydyw gwneuthur ym-
chwiliadau gwyddonol i nwyon ac yn y
blaen yng ngweithfeydd glo Swydd
Stafford.
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for non-commercial purposes only while respecting the moral rights of the creators.