Skip navigation
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
Mr. EDMUND D. JONES yn dal mai
Caru Ardal yw Dechrau
A YDYM ni yng Nghymru'n gwneud
y cwbl a ddylem-ni i feithrin f M y 1 1
cariad a pharch at yr ardal у
trigwn ynddi ?
Onid o ddiffyg balchder ynddi yr ydym
yn ddifater am bryd a gwedd ein pentrefi,
yr hen olion hanes sydd o'u cwmpas, a
phrydferthwch natur o'u hamgylch ? Oni
bai am y difaterwch hwn, ni fuasai angen
am Gymdeithas er Diogelu Harddwch
Cymru."
Y gwir yw nad ydym eto wedi deffro i
werth ardalgarwch fel elfen yn ein
diwylliant. Dyma'r rheswm pam nad
ydyw'n gwlatgarwch, er cymaint a wnawn
i'w feithrin, yn effeithio mwy ar ein bywyd­
ac felly y mae'n dirywio'n aml yn ordeimlad
gwag yn Ue bod yn rym i waith ynom.
Dechrau gartref.
Yr unig sylfaen safadwy i wlatgarwch
golau ydyw ardalgarwch." Os mynnwn
greu cariad gwir at Gymru yn y plant a'r
bobl ieuanc, rhaid dechrau gartref," drwy
greu diddordeb ynddynt yn eu bro enedigol,
a'u harwain (ys dywed hen wireb mewn
addysgiaeth) o'r hyn a wyddys i'r hyn
ni wyddys."
Diamau y carai llawer athro wneud mwy
o hyn nag a wneir ar hyn o bryd, p'run
Brilliant díscourses, meddai
Dr. H. M. Hughes, yn y Western Mail, am
YR ANTUR FAWR
Dr. D. MIALL EDWARDS.
Llyfr Crefyddol Pwysícaf y Flwyddyn.
ai yn yr ysgol ddydd ynteu mewn dosbarth-
iadau hwyr ond yn aml nid yw'r athro'i
hun yn frodor o'r ardal y llafuria ynddi,
ac ni wyr i ba Ie i droi am wybodaeth.
Yn wir nid yw'r brodorion eu hunain yn
llawer mwy gwybodus­oddieithr ambell i
hynafgwr cofus a deallgar, ac y mae nifer
y rhain yn lleihau bob blwyddyn. Felly
oni ddeffrown yn fuan i gasglu'r lloffion
bydd yn rhy ddiweddar.
Tipyn yr Eisteddfod Leol.
Y cam cyntaf yw cael gafael ar y defn-
yddiau, eu hel at ei gilydd, a'u rhoddi yng
nghyrraedd pawb a ddymuno chwilota
ynddynt. Gwir y gwneir tipyn, o dro i
dro, i gefnogi chwilota gan yr eisteddfod
leol, sy'n cynnig gwobrau am draethodau
ar hanes a thraddodiadau'r ardal, ond an-
fynych iawn y dilynir unrhyw gynllun
trefnus i gynnwys pob agwedd o'r maes yn
ei dro.
7/6.
Ni wneir dim, chwaith, i ddiogelu ffrwyth
ymchwil yr ymgeiswyr, ac i'w roddi o fewn
cyrraedd ymchwilwyr eraill. Ar ôl dydd
yr eisteddfod, dychwelir y cyfansoddiadau
i'r awduriaid, ac yng nghwrs amser, ânt
ar ddifancoll. Y mae'r golled o'r herwydd
yn ddirfawr, nid i'r ardal yn unig, ond i
Gymru.
Cadw Cist.
Sut y gellir diogelu'r lloffion ? Gallai
pob pentref bwrcasu cist-" Cist Hanes
i gadw popeth o werth sy'n ymwneud â
gorffennol yr ardal. Byddai cist o'r fath
yn ddiogelfa i draethodau ar hanes, tradd-
odiadau, enwogion, diwydiant a chymdeithas
y pentref yn y dyddiau gynt. Gellid rhoi
yno hen lyfrau cofnodion Byrddau a Chym-
deithasau cyhoeddus ysgrifau ar yr ardal
o gylchgronau a newyddiaduron manylion
a darluniau o hen adeiladau diddorol, sydd
eto heb eu dinistrio, fel cartrefi enwogion,
hen bontydd, eglwysi a chapeli, a bythynnod
prydferth.
Codi Cronfa.
Dylai'r gist gynnwys copi o bob llyfr a
gynhyrchwyd gan lenorion o'r fro-os na
fydd y rhain mor lluosog nes bydd yn rhaid
cael cwpwrdd llyfrau arbennig i'w dal!
Mewn gair cynhwysid yn y gist bob math o
ddefnyddiau buddiol i hanesydd y dyfodol,
ac i bawb a hoffa olrhain hanes a helynt
y fro.
Hawdd fyddai codi cronfa i bwrcasu'r gist,
drwy gynnal eisteddfod neu gyngherddau.
Gellid cynnig gwobr yn yr eisteddfod am y
cynllun gorau o gist, a chael y crefftwr
gorau yn yr ardal i'w gwneuthur.
Rhaid symud yn fuan.
Y man cyfaddas i'w chadw fyddai'r
Ddarllenfa, neu yn niffyg darllenfa, y
neuadd gyhoeddus neu'r ysgol ddydd. Dylai
fod o dan ofal pwyllgor arbennig a chofiadur
cymwys, a hwy fyddai gyfrifol am ei
chynnwys.
Gall y neb a ddarlleno Cwm Eithin am-
gyffred y golled i Gymru o esgeuluso lloffion
Ueol. Ond oni symudwn yn fuan i'w hachub,
byddwn wedi colli'r cwbl. Y mae'r cinema
a'r radio yn trawsffurfio bywyd ein pentrefi,
yn disodli straeon y pentan," ac yn torri'r
ddolen gydiol â Chymru Fu.
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for non-commercial purposes only while respecting the moral rights of the creators.