Skip navigation
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
Yr oedd Hwfa Môn yn yr Eisteddfod
gofiadwy honno. Ar ôl yr Eisteddfod,
gwahoddwyd y ddirprwyaeth Lydewig y
daeth Taldir gyda hi, i Gastell Llanofer, gan
Lady Gwenynen Gwent.
"Pwyntil Meirion."
YMAE Taldir yn un o'r beirdd
mwyaf a gododd Llydaw. Bar-
gyfreithiwr oedd ei dad, a diddorol ydyw
deall mai Anna Roparts (ffurf arall ar
Roberts ") oedd enw ei fam cyn priodi.
Cyhoeddodd Taldir y gyfrol gyntaf o'i
farddoniaeth, An Hirvoudou (Yr Ochen-
eidiau) yn 1899, a derbyniodd y bardd ifanc
amryw lythyrau o Gymru yn ei longyfarch.
Ymysg eraill, oddi wrth John Edwards
(Pwyntil Meirion), arlunydd o Flaenau
Ffestiniog, oedd yn efrydu ym mhrifddinas
Ffrainc ar y pryd.
Dros yr iaith.
YNA dyma Taldir yn seinio utgorn yr
Eisteddfod yn Llydaw, gan wahodd
holl feirdd poblogaidd y genedl, ei llen-
orion a phob un oedd yn barod i ymladd dros
iaith y wlad.
Codwyd Gorsedd Llydaw yn Guingamp yn
1900. Mabwysiadodd Gorsedd Llydaw
reolau Gorsedd Beirdd Cymru gyda chan-
iatâd ysgrifenedig Hwfa Môn a Chadfan.
Dysgu Cymraeg.
WEDI graddio ym Mhrifysgol
Rennes, dychwelodd Taldir i Car-
haix. ac agor swyddfa argraffu.
Cyhoeddodd bapur newydd Llydewig-
Ar Bobl," a chylchgrawn llenyddol-" Ar
Vro." Rhwng 1899 a 1914 cyhoeddodd
Taldir amryw o gyfrolau o'i farddoniaeth ef
ei hun, ac o dro i dro daeth drosodd i Gymru
ac Iwerddon er mwyn ei drwytho'i hun yn yr
Awyrgylch Geltaidd," chwedl yntau, ac er
mwyn ceisio perffeithio'i Gymraeg a'r Wydd-
eleg.
Cyhoeddwyd rhifyn cyntaf y cylchgrawn
chwarterol An Oaled (Yr Aelwyd) gan
Taldir yn 1927, ac yn ddiamau dyma brif
gylchgrawn llenyddol Llydaw.
Anrhydeddwyd ef gan Lywodraeth Ffrainc
pan gyflwynwyd ef ag un o brif fedelau llên
Fframc-la rosette d'Officier de l'Instruction
Publique-i gydnabod yn swyddogol ei gyf-
raniad pwysig i lén Ffrainc.
Dyddiau'r Rhyfel.
DIDDOROL yw darllen atgofion Tal-
dir am y rhyfel. Swyddog ym
Myddin Ffrainc ydoedd ond gan ei fod
yn deall y Saesneg, danfonwyd ef i was-
naethu fel cyfieithydd gyda'r 37th Division
(General Bruce Williams).
Yr wyf yn cofio'n dda," meddai, imi
fod yn Caudry ryw ddiwrnod ychydig wedi
M. Francois Jaffrenou ("Taldir").
dydd y cadoediad. Clywais ganu'n dyfod o
ryw cabaret, ac er fy mod gryn dipyn oddi
wrtho, medrwn adnabod y miwsig fel miwsig
Celtig, ac fel yr oeddwn yn dyfod yn nes at
y cabaret, gwyddwn yn iawn beth oedd yn
cael ei ganu a gwyddwn hefyd, hyd sicrwydd,
pwy oedd yn canu. Dyma'r geiriau a
glywais ar yr awel
'` Rhwym wrth dy wregys, gleddyf gwyn
dy dad nes bod fy nghalon yn carlamu
fel mydr y rhyfelgyrch hon.
Bechgyn Cymru.
FFWRDD â mi i mewn at y bechgyn
-bechgyn Cymru, wrth gwrs, ac
wedi iddynt orffen canu, dyma fi'n dweud
wrthynt
Da iawn, fechgyn! Yr un caniad sy'
gennym yn Llydaw hefyd, ac os gwelwch yn
dda, mi ganaf i chwi'r pennill cyntaf ohoni.'
Syndod mawr ymhhth y boys A
dyma finnau-uno feibion Llydaw-yn canu
fel hyn i'm cefndryd o Gymru
Sao, Breiz Izel, d'an nec'h da vannielou
Ruziet gant gwad hon c'hent-tadou
UN O GANTORESAU
CYMRU
LLYFR YSGRIFAU
POSTMAN
Curo dwylo.
YR oedd yìbechgyn wrth eu bodd,
ac yn canmol ac yn curo'u dwylo.
Yr oedd rhai ohonynt hefyd wedi syfrdanu
tipyn. Ebe un
Da iawn. Y mae'r ddwy gân yn bur
debyg i'w gilydd, ond yn neno'r tad, o ba
ran o Gymru ydych chi'n dod ? 'Dwyf i
ddim yn rhyw siwr iawn o'ch acen chi."
Gyfaill,' meddwn innau, nid Cymro
mohonof, ond Llydawr.'
Tybed ?
Cyboli yrIydych chi, sjt ? etc., etc.
Nid Cymro ydw-i,' meddwn drachefn.
Wel, ynte, 'fuoch chi'n gwerthu
wnionod yng Nghj-mru ?
Wel, naddo, ond yr ydwyf yn falch o'ch
hysbysu fy mod wedi fy ethol i blith Beirdd
Cymru.'
Canu penillion.
GRLFFITH oedd enw'r bardd
hwnnw, ac meddai'r milwr arall
wrtho
Adrodd yr awdl ddaeth â dwybunt iti
yn y Bala.'
Er fy llawenydd, dyma Grifnth yn cyd-
jmffurfio â'r gair, ac yn canu nifer o benillion
tlws iawn."
Priodi Cymraes.
LLYDAWR diddorol arall ac un o
gyfeillion Taldir yw'r Dr. Pol
Diverres, athro Ffrengig yng Ngholeg
Abertawe, sy wedi priodi Cymraes, sef
Telynores Gwalia.
Y mae yntau wedi gwneud gwaith rhagorol
ynglvn â hyrwyddo iaith ei wlad. Bu ar
staff y Llyfrgell Genedlaethol am flynydd-
oedd, ac y mae'n awr yn ddarlithydd yng
Ngholeg Abertawe.
Caledfwlch.
GYDA llaw, drwg iawn oedd gennyf
glywed mai dal yn bur llesg y mae
Kaledvoulch (Caledfwlch), sef Monsieur
Yves Berthou, Archdderwydd Llydaw, o hyd.
Y mae Kaledvoulc'h yn awr wedi cyrraedd
gwth o oedran, ac wedi rhoi ei oes at
wasanaeth ei wlad.
Syr Beauyr.
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for non-commercial purposes only while respecting the moral rights of the creators.