Skip navigation
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
"CYLCH MYFYR"
CANOLBARTH LLOEGR.
SEFYDLWYD y Gymdeithas
hon yn agos i hanner can
mlynedd yn ôl gan Gymry Bir-
mingham a'r trefi o amgylch. Ni
chyfyngir ei haelodaeth i rai a
fedr siarad Cymraeg, ond croesewir
pawb a gymer ddiddordeb mewn
pethau a berthyn i'r Cymry.
Trefnir Cylch Myfyr yn y gwa-
hanol drefi, lle y trinir materion fel
rheol yn Gymraeg.
Drama a Darlith.
Y Llywydd eleni yw'r Athro W.
J. Gruffydd.
Bu trydydd cyfarfod y tymor yn
Ysgoldy Capel Cymraeg Wolver-
hampton, a daeth cynhulliad da
o Birmingham, Dudley, WalsaUa
Wolverhampton. Perfformiwyd
dwy ddrama gan Gylch Myfyr
Wolverhampton,
Bu pedwerydd cyfarfod y tymor
yn Siambr Fasnach Birmingham,
sef darlith gan Mr. Trefor Jones, ar
Cloddio am hanes yng Ngheredig-
ion."
Os oes Gymry yng Nghanolbarth
Lloegr a ddymuna ymuno gallant
gael manylion gan yr Ysgrifenydd-
ion Miss J. M. Williams, 287,
Ragley-road, Birmingham, a Mr. A.
F. Williams, 5, Whitehall-road,
Handsworth, Birmingham.
CYFARFOD BRWD CYMRY
NOTTINGHAM.
Y MAE i Gymry Nottingham
a'r cylch Gymdeithas Gym-
raeg lewyrchus, a cheir cyfarfod-
ydd o dan ei nawdd yn Notting-
ham.
Trefnir rhaglen amrywiol a di-
ddorol ar gyfer pob gaeaf, ac yn yr
haf trefnir gwibdeithiau. Llywydd
y Gymdeithas eleni yw Mr. E. I. E.
WiUiams, Clerc y Dref, Ilkeston, a'r
ysgrifennydd yw Mr. D. Howell
Jones, Stapleford..
Cafwyd dau gyfarfod hapus, yn
ogystal â dawns, y tymor hwn.
Cylch o Gymry trwyadL
Heblaw'r Gymdeithas uchod, y
mae cylch bychan o Gymry trwyadl
Gymreig, a Mrs. Owen, Beeston, yn
Llywyddu. Y mae Mrs. Owen ac
eraill o'r aelodau, sydd â'u cartrefi
yn y cylch, yn gwadd y Cymry hyn
i gyfarfod ar eu gwahanol aelwyd-
ydd, a threulio nosweithiau llawen
Cymreig. Cymraeg yn unig a
siaredir yn y cyfarfodydd hyn.
Yn Mertyn," Beeston, Notting-
ham, cartref yr Athro a Mrs. Owen,
yr oedd, y cyfarfod diwethaf o'r
fath.
Darllenwyd papur diddorol ar
Ceiriog gan Mr. J. R. Thomas (Glyn-
ceiriog), -j-iürcanẁyd gwaith Ceiriog
gan Mrs. Green (Djrfîryn Ardudwy),
Miss Gwen Jones-WiUiams (Coed-
poeth), a Mr. E. O. Edwards (Llan-
uwchU-yn), Miss G. J. WiUiams a
Mr. T. Glynne Jones (Yr Wydd-
grug) yn cyfeilio, ac adroddwyd
darnau o Geiriòg gan: Miss Eluned
T. Roberts (Llandegfan) a Miss
Enid ẄiUiams (Rüyd-ddu).
HEN ARFERIAD Y NOS WEDFR
NADOLIG.
A'R Nadolig yn syrthio ar y
Sul, a'r cyfleusterau teith-
io'n gyfyngedig i'r rheilffyrdd,
bu rhaid mynd heb yr Ysgol Sul
mewn rhai mannau yn Llundain,
a thenau iawn, iawn, oedd y cynulI-
eidfaoedd nos Sul.
Y noson wedyn yr oedd Cartref
Oddi Cartref yn y mwyafrif o'r
Eglwysi a'r capeli, a hwyl ar wneud
aelwydydd cynnes i'r llu merched a
bechgyn na allai dreulio Dydd
Nadolig yn yr hen wlad. Y mae'r
arferiad hwn yn hanner canrif oed,
ac yn dal yn boblogaidd.
Bu Syr Evan D. Jones, Arglwydd
Raglaw Newydd Sir Benfro, am
flynyddoedd yn un o Gymry Llun-
dain ac yn barod ei wasanaeth.
Fe'i enwogodd ei hun fel llyfr-
bryf a chasglwr hen lyfrau a llaw-
ysgrifau, a dyledus ydym fel cenedl
iddo am roddion gwerthfawr i'r
Llyfrgell Genedlaethol.
Hen Eglwys Gymreig.
Darllenais bod yr adeiladau'n
adfeilio cymaint yn Eglwys Ely
Place, Holborn Circus, i'w hanghym-
wyso at gadw gwasanaeth; a bod
gorfod encilio i'r crypt.
Cyn ei gwerthu i'r Pabyddion,
ardrethid yr eglwys hon gan y
Cymry a hi yn wir oedd yr Eglwys
Esgobol Gymreig gyntaf yn Llun-
dain. Symudwyd yn 1879 i Eglwys
St. Benet, ac yno y bugeilia'r bardd
Isylog ei braidd, a'r eglwys yn un
o'r adeiladau prydferthaf a gyn-
lluniwyd gan Syr Christopher Wren
(y dethlir ei dri-chan-mlwyddiant
y misoedd hyn).
Merched Mon.
Bu merched Môn yn ymweld â'r
Brifddinas--cryn gant ohonynt-
trwy drefniant Sefydliad y Merched,
a chawsant groeso cynnes gan Fon-
wyson Llundain. Gwelsant y
Senedd-dai ac adeiladau hanesiol
eraill a chlywsom sibrwd iddynt
dreulio awr yn siop enfawr Selfridge.
Gyda'r Cymdeithasau.
Bu'r Parch; T. Ogwen Griffith, y
Rhyl, yn darlithio ar Y Chwar-
elwr" i'r Arfoniaid; Mr. Bob
Owen yn atgofio Aelodau Sir
Ddinbych am wasanaeth brodor-
ion y Sir i lên Cymru yny ddeu-
nawfed ganrif, a Dr. P. B. Ballard
yn annerch Cymdeithas Sir For-
gannwg ar iaith a diwylliant y Sir.
Gan LLUDD.
Cychwynwyd Cymdeithas newydd
gan frodorion Sir Feirionnydd.
Gwibdeithio.
Bu adran Hanes Cymdeithas y
Cymry Ieuainc, yn rhai o hen
eglwysi'r ddinas, o dan arweiniad
Mr. John Williams, Willesden.
Aed trwy eglwys hynafol St.
Bartholomew a chofio merthyru'r
saint yn Smithfield ger llaw. Yna
trwy Eglwys St. Sepulchre, Hol-
born ac ar gais y ficer, aeth
blaenor Methodus i'r pulpud a
thraethu hanes Thomas Gouge,
ficer yr Eglwys yn nyddiau Siarl II,
a'i aberth i ddwyn addysg i werin
Cymru a gwasgar y Beibl a llyfrau
eraill yn ein gwlad.
£ 5,000 i'r Presbyteriaid.
Bu'r Athro J. Lloyd Jones,
Dublin, yn Willesden Green yn dar-
lithio ar Enwau Lleoedd y
Parch. Ben Davies yn Barrett's
Grove ar Yr Emyn Cymraeg
yr Athro Hughes Parry yn Ham-
mersmith ar Gerrig Milltir yn
Hanes Cymru"; y Parch. D.
Gwynfryn Jones yn Brunswick ar
Daniel Owen" Mr. Cecil
Williams yn Dewi Sant ar
Ceiriog Mr. Frank Owen, yr
Aelod Senedd gynt, yn King's Cross,
ar Rwsia," etc.
Daeth anrhydedd arall i Mr. D.
Owen Evans, A.S., yn ei ddyrchaf-
iad i gadair Seiri Rhyddion Cyf-
rinfa Ceredigion, a gorseddwyd ef
o flaen cynhulliad urddasol o'r
aelodau.
Addawodd Syr. Howell J.
Williams £ 5,000 at fugeiliaeth
eglwysi gwan Presbyteriaid Cym-
reig Llundain, ar yr amod y cesglid
swm cyffelyb gan eglwysi'r Hen-
aduriaeth.
Y Cymrodorion.
Y mae Mr. J. R. Thomas wrthi'n
ddyfal yn ymweld â'r Cymdeithasau
drwy'r ddinas, a gwerthfawrogir
gwaith a ffyddlondeb y Llywydd
gan yr aelodau.
Daeth tymor anrhydeddus Cym-
deithas y Cymmrodorion i ben.
Etholwyd Mr. L. N. Vincent Evans,
unig fab Y Finsent Mr. Cecil
Williams, a Mr. J. Arthur Price, yn
aelodau o'r Cyngor.
Wrth derfynu, dymunwnFlwydd-
yn Newydd Dda i bawb cysylltiol
â'r Ford Gron ac i'w darllen-
wyr yn Llundain, Cymru a phob-
man.
DADLAU AM GYMRAEG YM
MANCEINION.
Gan HENRY ARTHUR JONES.
RHODDODD yr Athro W.
J. Gruffydd ddarlith i'r
Gymdeithas Genedlaethol ar
Geiriog," ac yr oedd cynhulliad
lliosog yn gwrando arno.
Er nad oes neb, hyd y gwyddys,
yn aros ymhlith Cymry Manceinion
sy'n cofio Ceiriog pan oedd yn y
ddinas, y mae gan aml i un yma
atgofion amdano a drosglwyddwyd
gan rai a fu'n gymdeithion iddo
tra'r oedd yma.
Trigain mlynedd a saith sydd er
pan symudodd o'r ddinas i Gymru,
a synnwn-i ddim, ped aid ati, y
cesglid aml i hanesyn diddorol am-
dano o gell cof y rhai hynaf yn ein
plith.
YDdadl.
Traddodir darlith nesaf y Gym-
deithas Genedlaethol gan Mr. Rhys
T. Davies, Prifathro Ysgol Ganol-
radd Treffynnon, ar Ieuan Gwyn-
edd a'r Diwylliant Cynhenid." Hwn
fydd ymweliad cyntaf Mr. Davies
â'r Gymdeithas Genedlaethol. Bydd
y cyfarfod ar Ionawr 13.
Bydd Cymdeithas Genedlaethol
Lerpwl yn ymweld â Chymdeithas
Genedlaethol Cymry Manceinion
Ionawr 20, a cheir dadl Bod
gwybod y Gymraeg yn hyrwyddo
cynnydd addysg a phethau materol
Cymru." Y siaradwyr yn cadarn-
hau fydd Mr. J. H. Jones (Cyn-
Olygydd y "Brython") a Miss
Gwladys Owen (Manceinion) ac
yn nacau, Mrs. Iorwerth Hughes
(Lerpwl) a'r Parch. W. J. Jones
(Manceinion).
Mr. J. Ceinionydd Roberts. lly-
wydd Cymdeithas Manceinion, fydd
yn y gadair.
CHWARAE A CHYNGERDD
YN GLASGOW.
Gan E. N. LLOYD.
Bu Cymdeithas Gymraeg Glas-
gow yn chwarae wist a
chael cyngerdd yn ystod y mis.
Aeth gwobr gyntaf y merched
yn y chwarae i Mrs. Carnegie, yr
ail i Miss Eunson, a'r Bwbi gan
Mrs. Macready; o'r dynion, daeth
Mri. R. T. Pritchard a W. T.
Campbell yn gyfartal gyntaf. Rhan-
wyd y gwobrau gan Dr. Rena
Llovd.
Wedyn, mwynhawyd cwpanaid o
dê a phawb yn ei elfen a'r hen iaith
i'w chlywed ym mhobman­mor
felys ydyw, onid e, ar ein gwefusau
os bydd y cyfle i'w siarad yn
anfynych.
Yn y Cyngerdd.
Arweinydd y cyngerdd yn dilyn
oedd Mr. Alban Griffiths a'r Dr. E.
R. Lloyd yn y gadair.
Dyma'r cantorion Mr. Barlow
(detholiad cerdd) Mr. Green (cân)
Dave Allan (adrodd) Miss
Mitchell (cân) Mr. Gardener (cân);
Mr. Nailer (cân) Mr. Green (cân)
Miss Mitchell (cân).
Aethom adref â phigyn hiraeth
yn ein bron am Gymru.
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for non-commercial purposes only while respecting the moral rights of the creators.