Skip navigation
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
Barn darllenwyr Y Ford Gron
A YDYW'R CYMRY YN
WASAIDD ?
DYWAID Mr. Tom Jones yn rhifyn
diwethaf Y Ford GRON mai cenedl
wasaidd ydym, a bod Mn yn frith o Gymry
glastwraidd.
Nid gwasaidd pob gwasanaeth, ac nid
caethwas pob gwas. Nid yw peidio  bod
yn llew yn golygu bod yn rhaid bod yn
ddafad. Nid Glastwr pob llaeth heblaw
hufen.
Y mae hanes Cymru'n wyrth ymhlith
hanes cenhedloedd y byd rhyfeddod yw
bod Cymry a Chymraeg yr hyn ydynt a
dim cymaint  Chlawdd Offa'n derfyn
rhyngom  chenedl eiddgar a beiddgar y
Sais.
Dameg i'r byd
Y mae'n hanes yn ddameg hefyd yn hanes
y byd gall Geneva edrych i mewn iddo i
weld fel y medr cenedl fod, a byw, heb
golli ei hunaniaeth yn ymyl un arall gryfach
na hi ei hun, a hynny heb derfynau daear-
yddol na milwrol yn eu gwahanu oddi wrth
ei gilydd.
Wrth gwrs, ni ellir honni bod perthynas
Cymru  Lloegr yn ddelfryd, ond gellir
honni fod iddi ei nodweddion campus. Y
mae'r clod am y daioni sydd ynddi i fynd,
beth i'r Sais, ond y rhan fwyaf i'r Cymro,
am mai ef yw'r gwannaf o'r ddau, ac mai ef
sy wedi gorfod ymostwng i'r llall amlaf.
Ond er bod y pen praffa i'r ffon gan John
Bull, eto mae Ieuan ab Ieuan yn llawn mor
anfarwol yn hanes y byd. Rhaid cymryd a
rhoi i gael cydweithrediad a datblygiad;
a'r hwn a rydd fwyaf yw'r arwr gorau.
Y Genadwri
Gogoniant hanes Cymru yw gwasanaeth
ei meibion i'r byd a phe bai'r gwasanaeth
hwn yn wasaidd, buan iawn y collsai ein
gwlad ei hannibyniaeth odidog.
Dyma genadwri Cymru i'r dyfodol, bod
yn drwyadl Gymreig a gwasnaethu ei
chymdogion a dynoliaeth yn heddychol ac
urddasol.
Hwyrach y cyll hi rai pethau nodwedd-
iadoi ohoni ei hun, ond yn ddios, bydd gan y
Cymro yn 2933 a 3933 Ie i godi ar ei draed
yn hyf a dweud Fy iaith, fy ngwlad,
fy nghenedl."
T. TREFOR JONES.
Rhuthin
Ysbryd Cymru.
Y MAE Cymru yn Gymru rydd neu'n
Gymru gaeth, yn Gymru ddewr neu'n
Gymru lastwraidd-a defnyddio gair Mr.
Tom Jones yn rhifyn Medi o'r Ford GRON-
yn union yn l safbwynt meddwl ei thrigolion.
Y gri ym Mhrydain heddiw yw am i
rywun godi i arwain, rhyw ddyn cryf 
gweledigaeth o'i flaen yn barod i dorri ac
i fathru er mwyn cwplu ei gynlluniau.
Hyd y gwelaf yn awr nid oes ffordd yn
agor yn unman er gwaredigaeth; bydd i
gaethdra pen-reolaeth greu ysbryd gwyllt
am ryddid a'r rhyddid hwnnw yn ei dro
greu galw am ben-reolaeth drachefn.
Byddwn yn troi fel olwyn, ond cofiwn y
byddwn fel olwyn yn mynd ymlaen wrth
droi.
Yr ysbryd'newydd ?
Un cynllun fu mewn bod i'r Prydeiniwr
hyd yma, ein cynllun ni. Yr oedd gan
Brydain nerth i orfodi pob gwlad arall i
wneud ffordd iddi.
Ond y mae cynllun mawr amser yn fwy
na'r rhain, yr oedd mwy o rym o'i l a mwy
o bwrpas o'i flaen. Rhaid drysu cynlluniau
dynion a llywodraethau i wneud lle i hwn.
Y mae llythyr Mr. Jones yn dangos ffordd
meddwl sy wedi ei ddatblygu mewn oes o
genedlaetholdeb. Y mae'n methu cyrraedd
ystd uwch cyd-genedlaetholdeb na gweld
rhagoriaeth yr ysbryd newydd sydd i
feddiannu'r byd.
Y prawf mwyaf
Y mae y dyn sy'n ceisio meithrin yr
ysbryd cenedlaethol heddiw fel dyn yn
Uamu'n l i'r oesoedd canol a rhedeg i un o
gastelh'r cyfnod hwnnw i ymochel rhag
tn-belennau lluoedd awyr yr ugeinfed ganrif.
Rhyfedd bod cymaint o bobl yn meddwl
mai'r prawf mwyaf o gariad at wlad yw i
ddyn weiddi'n ucbel ar bennau'r tai ei fod
yn barod i farw drosti, er nad oes alw o
gwbl arno i wneud y fath beth a bod honno'n
un o'r ffyrdd mwyaf di-effaith o wasnaethu
gwlad. Cofiaf ddysgu yn yr ysgol y geiriau
hynny
For how can man die better
Than facing fearful odds,
For the ashes of his fathers
And the temples of his gods ?
Dyna mewn pennill fach gri fawr cenedl-
aetholwyr yr oesoedd a'r gwledydd, y gri
am wneud rhywbeth a eilw'r Sais
yn spectacular" a'r peth mwyaf
spectacular mewn oes felodramatig yw
marw.
Y rhai di-stwr
Tra ydynt hwy'n gwneud hyn, y mae eraill
yn gwneud gwaith llawr anhaws yn
ddi-stAn exception has occured

An exception has occured

The exception occured in: uk.org.llgc.fedora.disseminator.text.GetRedactedText

Please quote the following error when contacting support:

java.io.CharConversionException

Message: Not an ISO 8859-1 character: ŵ

Stack Trace:

  • javax.servlet.ServletOutputStream.print(ServletOutputStream.java:89)
  • javax.servlet.ServletOutputStream.println(ServletOutputStream.java:242)
  • uk.org.llgc.fedora.disseminator.text.GetRedactedText.doGet(GetRedactedText.java:105)
  • javax.servlet.http.HttpServlet.service(HttpServlet.java:617)
  • javax.servlet.http.HttpServlet.service(HttpServlet.java:717)
  • org.apache.catalina.core.ApplicationFilterChain.internalDoFilter(ApplicationFilterChain.java:290)
  • org.apache.catalina.core.ApplicationFilterChain.doFilter(ApplicationFilterChain.java:206)
  • org.apache.catalina.core.StandardWrapperValve.invoke(StandardWrapperValve.java:233)
  • org.apache.catalina.core.StandardContextValve.invoke(StandardContextValve.java:191)
  • org.apache.catalina.core.StandardHostValve.invoke(StandardHostValve.java:128)
  • org.apache.catalina.valves.ErrorReportValve.invoke(ErrorReportValve.java:102)
  • org.apache.catalina.valves.AccessLogValve.invoke(AccessLogValve.java:567)
  • org.apache.catalina.core.StandardEngineValve.invoke(StandardEngineValve.java:109)
  • org.apache.catalina.connector.CoyoteAdapter.service(CoyoteAdapter.java:293)
  • org.apache.coyote.http11.Http11Processor.process(Http11Processor.java:849)
  • org.apache.coyote.http11.Http11Protocol$Http11ConnectionHandler.process(Http11Protocol.java:583)
  • org.apache.tomcat.util.net.JIoEndpoint$Worker.run(JIoEndpoint.java:454)
  • java.lang.Thread.run(Thread.java:744)
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.

The National Library of Wales has created and published this digital version of the journal under a licence granted by the publisher. The material it contains may be used for non-commercial purposes only while respecting the moral rights of the creators.