Skip navigation

Y gwyddonydd

 - 

Cyf. 7, Rhif 2 Mehefin 1969

Gwyddonwyr o Gymry : Syr David Brunt, F.R.S. /

Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
Yn 1926 trodd ei sylw i broblemau terfysg i
baratoi'r cyfrif ymarferol cyntaf o effeithiolrwydd
y peiriant gwres awyrol ac effeithiau rhwbiad
terfysglyd ar y cylchrediad cyffredinol. Casglodd
y byddai'r cylchrediad cyffredinol yn terfynnu
mewn ychydig o ddyddiau pe bai'r cyflenwad
allanol o'r ynni o'r haul yn cael ei dorri allan ac
mai rhyw 2 y cant yn unig o'r ynni sy'n dod i'n
daear o'r haul sy'n angenrheidiol i gadw'r cylch-
rediad fel y mae am amser amhenodol.
Yn 1929 cyhoeddodd David Brunt ei bapur
enwog ar y prosesi sylfaenol o gyflwyno gwres yn yr
awyr gan symudiad troellog a phelydriad ac
effeithiau cywasgedd. Casglodd fod trosglwyddiad
gwres yn yr awyr isel yn debyg i'r hyn a geir mewn
mater soled.
Roedd archwiliad Brunt o'r broblem bwysig o
ragfynegi tymheredd isaf y nos yn un o'i ymchwil-
iadau mwyaf gwych a boddhaol. Mae tymheredd
isaf y nos yn digwydd pan fod yr awyr yn weddol
sych, y wybren yn glir (cwmwl uchel tenau) a'r
gwynt yn isel neu'n dawel. Gweithiodd allan
fformwla i ddangos y berthynas rhwng y tymheredd
isaf â gwahanol ffactorau ffisegol y tir. Defnyddiwyd
y fformwla yn eang gan y meteorolegwyr.
Yn y rhan ddiwethaf o'i waith ymchwil canol-
bwyntiodd yn bennaf ar adwaith y corff dynol i'w
amgylchedd ffisegol. Ei brif nod oedd diffinio
hinsawdd yn nhermau elfennau meteorolegol
mesuradwy, yn enwedig tymheredd, lleithder, a
chyflymder y gwynt. Darparodd ddosbarthiad
arbrofol o hinsawdd a daeth i'r casgliad mae'r
hinsawdd ddelfrydol i gynhyrchu bywiogrwydd
corfforol a meddyliol yw'r un lle nad yw tymheredd
cyfartal y mis twymaf ddim mwy na 75° F. (24° C.)
[Carwn atgoffa ein darllenwyr ein bod yn barod i ystyried erthyglau
neu rhyw gyfraniad arall i'w cyhoeddi yn Y GWYDDONYDD.
Awgrymwn, fodd bynnag, i'r rhai sy'n bwriadu paratoi erthyglau
ymgynghori yn gyntaf gyda'r Golygydd neu rhyw aelod arall o'r
Bwrdd Golygyddol. — Gol.]
a thymheredd canol y mis oeraf ddim llai na
32° F. (0° C.). Cynnwys hyn Ynysoedd Prydain.
Ffrainc, Gogledd Spaen, Y Swisdir, yr Almaen.
Isalmaen, Denmarc, etc. Yr hinsawdd orau yn y
byd yn ôl David Brunt yw hinsawdd Seland
Newydd.
Bu Brunt yn ymgynghorwr i ni yn Adran
Wyddonol y Bwrdd Glo yn y maes hyn ar effeithiau
amgylchedd dan ddaear ar y glowr, yn enwedig yn
y pyllau dyfnion lle mae'r tymheredd yn uchel, yr
awyr yn llaith a'r gwaith yn lluddedig iawn.
Y tu allan i'w fywyd teuluol a'i waith fel ysgolor,
athro a gweinyddwr, gwyddoniaeth oedd ei holl
fryd. Ond cymrodd ddiddordeb yn y maes gwleid-
yddol ac mewn darllen hanes. Roedd yn ddyn
caredig a chwrtais yn enwedig wrth yr ieuanc ac
edrychwyd arno gyda hoffter gan ei gydweithwyr
ymhob cyfeiriad. Carodd gefn gwlad a roedd yn
sylwedydd craff yno. Cymrodd ddiddordeb mewn
hedfan difodur a bu'n gadeirydd Cyngor y British
Gliding Association 0 1935 hyd 1946.
Yn ystod y ddeng mlynedd ddiwethaf o'i fywyd
gwelodd feteoroleg yn trawsffurfio'n wyddor
fathemategol ac yn ddiau rhoddodd hyn foddhad
mawr iddo. Gwelodd hefyd offerynnau meteorol-
egol newydd, e.e. radio-sonde, radar a'r cyfrifiadur
yn cael eu defnyddio i ehangu meteoroleg a'n
gwybodaeth o'r tywydd presennol a dyfodol.
Mae Syr David Brunt yn wir yn un o brif
sylfaenwyr gwyddor fodern yr awyrgylch.
Carwn ddiolch i'm cyfaill, Syr Graham Sutton,
C.B.E., F.R.S., am ganiatâd i wneud defnydd o'i
gofiant o Syr David Brunt yng Nghofiannau
Bywgraffyddol y Gymdeithas Frenhinol (Tachwedd
1965).
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.