Skip navigation

Y gwyddonydd

 - 

Cyf. 9, Rhif 3 Medi 1971

Debygwn i : safbwynt personol ar wyddoniaeth heddiw /

Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
effeithiau arwyddocaol y tu allan i ffiniau'r orsaf. Pa fodd
bynnag, er fod y fath ddamwain yn eithriadol o
anhebygol, mae'r llywodraeth yn tybio mai doeth yw
manteisio ar yr amddiffyniad ychwanegol i ddiogelwch y
cyhoedd a geir trwy leoliad y gorsafau Dylai'r
boblogaeth yn agos i orsaf fod yn ddigon tenau fel y gellir
yn effeithiol wacau'r ardal pe digwyddai'r ddamwain
hynod anhebygol o ymbelydredd yn cael ei ollwng y
tu hwnt i ffiniau'r orsaf.
Pryder y cyhoedd
Mae'r awdurdodau'n rhoi'r argraff beth bynnag
o fod yn gwbl ffyddiog. Ond nid felly'r cyhoedd.
Mae'n wir fod record diogelwch y diwydiant yn
ardderchog oherwydd y mynnir safonau uchel o
ofal. Ond gwyr y cyhoedd am y gofal a gymerir
mewn meysydd eraill megis teithio'r gofod a bod
damweiniau wedi digwydd yn y maes hwnnw.
Creadur ffaeledig yw dyn ar y gorau ac yn hwyr
neu'n hwyrach mae damwain yn digwydd ym mhob
un o'i weithgareddau. Dyna, beth bynnag, ymateb
greddfol llawer o bobl at bendantrwydd awdur-
dodau'r Bwrdd Canolog Cynhyrchu Trydan.
Fe achosir cryn anesmwythyd wrth sôn am y
posibilrwydd, tra anhebygol, o orfod symud pawb
o ardal atomfa a rhoi pils iddynt i wrth weithio
effeithiau ymbelydredd. Diau y cynyddai'r anes-
mwythyd pe gwyddai pobl mai pils o ïodin
yw'r rhain i drwytho'r theiroid cyn i ïodin
ymbelydrol gyrraedd yno ac nad oes fawr o werth
mewn triniaeth proffylactig o'r fath ar ôl y
digwyddiad.
Anghytuno yn yr U.D.
Fe gynyddai'r anesmwythyd yn fwy wedyn pe
gwyddai pobl am y ffraeo sy'n mynd ymlaen yn yr
Unol Daleithiau ar y pwnc o bwerdai nuclear.
Fe gychwynodd hyn mae'n debyg gyda datganiadau
brawychus y Dr. Ernest J. Sternglass, Athro yn
Adran Pelydreg Prifysgol Pittsburgh, tua dwy
flynedd yn ôl, fod profi arfau nuclear wedi achosi
marwolaeth plant dirifedi yn yr Unol Daleithiau.
(Gweler New Scientist, Gorffennaf 24, 1969.)
Ym mis Mai eleni, mewn ymchwiliad i'r priodoldeb
o sefydlu pwerdy nuclear o fewn 50 milltir i ddinas
Efrog Newydd, fe haerodd Dr. Sternglass fod gan
unrhyw faban a enir o fewn y pellter hwnnw i
ymweithydd, yn enwedig un o'r math dwr
berwedig, lai o siawns na'r cyffredin o oroesi mwy
na blwyddyn. Yr oedd ei farn, fel gyda'r haeriad
blaenorol, yn seiliedig ar dystiolaeth ystadegol.
Mae'r gwrthwynebiad iddo'n ddidostur. Yn 1969,
fe apwyntiodd Awdurdod Ynni Atomig yr Unol
Daleithiau ddau wyddonydd, Dr. John Gofman
a Dr. Arthur Tamplin, i ymchwilio i haeriada
Dr. Sternglass. Daethant i'r casgliad bod effait
i'w ganfod ond fod Dr. Sternglass yn eu tyb hw
yn gorliwio'r perygl. Ar yr un pryd cafwy i
datganiad ganddynt fod y safon lefel diogelwc
oddi wrth belydredd yn yr Unol Daleithiau ddeng
ngwaith yn uwch nag a ddylai fod; heb ei Ieihal1,
gallai miloedd yn ychwanegol farw yno bob
blwyddyn o ganser neu Iwcemia.
Dioddef oherwydd eu safiad
Mae'r Awdurdod Ynni Atomig wedi gwrthod yr
adroddiad hwn ond mae Dr. Gofman a Dr.
Tamplin erbyn hyn wedi cychwyn ar ymgyrch i
oleuo'r cyhoedd ynglŷn â pheryglon ymbelydredd.
Fe gyhoeddir llyfr ganddynt-Population Control
through Nuclear Pollution. Y mae'r ddau yn
argyhoeddedig fod y rheiny sy'n siarad dros
dechnoleg nuclear yn gwadu eu cyfrifoldeb i'r
cyhoedd wrth ddilyn yn ddiwyro ddatblygiad
technolegol. Er gwaethaf pob gwrthwynebiad, y
maent yn argymell
(1) Rhoi'r gorau i godi ymweithyddion hollti
arbrofol.
(2) Y dylid lleihau'n sylweddol y llygredd a
achosir gan bwerdai'n defnyddio tanwydd
ffosilaidd.
(3) Y dylid rhoi llawer mwy o gefnogaeth
ariannol i ymchwil i gael ynni o asiad atomau.
Yn ôl New Scientist, Mai 27, 1971, mae Dr.
Gofman a Dr. Tamplin wedi dioddef oherwydd eu
safiad trwy golli eu gweithwyr a thrwy gael atal
eu tâl eu hunain dros gyfnodau a hynny am
resymau cwbl annigonol.
Mae llawer yn credu fod y ddau yn gorddweud
y peryglon ond ar y llaw arall yn cytuno bod angen
adolygu'r sefyllfa, yn enwedig ynglŷn â safonau
diogelwch.
Beth am Brydain?
Ond America yw hyn; ym Mhrydain, mae
pethau braidd yn wahanol. Fe ddywedir fod yr
awdurdodau yma yn mynnu safonau llawer uwch
o ofal rhag llygru'r amgylchedd wrth weithredu
pwerdai nuclear a hefyd rhag damweiniau. Ac nid
yr un math o bwerdai a ddatblygir yma. 'Magnox'
oedd y genhedlaeth gyntaf-yn defnyddio iwran-
iwm naturiol mewn caniau o aloi magnesiwm ac yr
cael eu hoeri gan garbon deuocsid. Yr Wylfa yw
olaf o'r gyfres o wyth.
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.