Skip navigation

Y gwyddonydd

 - 

Cyf. 24, Rhif 3 Gwanwyn 1987

Sychu 'dagrau'r' gwningen

Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page
Sychu Vagrau"r Gwningen
R. W. J. MEREDITH, R. B. KEMP a I. AP GWYNN
MAE'R mwyafrif o gwmnau sy'n cynhyrchu defnyddiau
coluro, fferyllol neu amaethyddol yn prysur geisio gwella
eu harbrofion in vitro er mwyn lleihau'r nifer o anifeiliaid
a ddefnyddir ar gyfer mesur effeithiau gwenwynig posibl
eu cynnyrch. Bu pwysau llywodraethol i symud i'r cyfeir-
iad hwn oherwydd y farn gyhoeddus ar gamddefnyddio
anifeiliaid. Mae yna resymau economaidd hefyd gan fod
anifeiliaid yn gostus iawn i'w cadw ac i'w defnyddio
mewn arbrofion. Byddai datblygu dulliau newydd o
arbrofi allai roi mwy o wybodaeth am y ffordd neu'r dull
y mae cemegion yn adweithio 'r gell neu ag organau'r
corff hwythau o fudd gwyddonol.
Defnyddir y gell 0 linach sefydlog LS929, sy'n hannu
o'r llygoden, ar gyfer y llu arbrofion in vitro sydd yn cael
eu datblygu yn ein labordy yn Aberystwyth. Y bwriad
gwreiddiol oedd datblygu prawf afyddai'n adlewyrchu'r
hyn sy'n digwydd yn y prawf safonol in vivo (Draize).
Prawf yw hwn lle y gosodir y gwenwynydd (e.e. siampw)
ar lygaid cwningen ac yna mesur y difrod a wneir. Dech-
reuwyd y gwaith tocsicolegol, ar gelloedd mewn potel, yn
ein labordy yn y 1970au cynnar pan arbrofwyd gyda nifer
o siampwau. Roedd y canlyniadau yn galonogol iawn
gan i'r gwahanol siampwau wenwyno'r celloedd ar y
raddfa o fod yn gymharol ddiniwed i fod yn niweidiol
iawn. Ond yn bwysicach fyth roedd yr effeithiau'n dilyn
yr un patrwn yn gywir 'r canlyniadau a gaed mewn
adroddiadau eraill lle y defnyddid y prawf Draize. Er
hynny, gan fod marwolaeth cell yn ddigwyddiad sydyn
nid oedd y dechneg hon yn rhoi gwybodaeth am y dig-
wyddiadau sydd yn arwain at farwolaeth. Oherwydd
hynny, ni cheid unrhyw arwydd o'r modd y mae'r gwen-
wyn yn adweithio gyda'r gell. Cyn cael gwybodaeth felly
bu'n angenrheidiol dyfeisio arbrawf fyddai'n mesur vr
effaith a geir ar y cemegion metabolig a gynhyrchir neu a
ddefnyddir gan y gell. Cemegyn felly yw adenosin triffos-
ffad (ATP) a gynhyrchir gan y gell ar gyfer storio ynni fel y
medr ei ddefnyddio yn l y galw.
Mesur lefelau ATP
Mae'n bosib mesur lefelau ATP drwy ddefnyddio'r
adwaith rhwng lwsiferin a lwsiferas ers i Glick (1977)
buro'r ensym lwsiferas. Gwneir hyn drwy fesur y goleuni
a gynhyrchir gan fod yr unedau o oleuni yn gwbl ddi-
bynnol ar grynodiad yr ATP. Addaswyd y dechneg hon
fel y bo'n bosibl erbyn hyn fesur crynodiad yr ATP mewn
cyn lleied ag 104 o gelloedd.
Yn yr adroddiad hwn ceisiwn roi braslun o'r math o
dystiolaeth a geir, drwy fesur lefelau ATP, am effaith
gwahanol gemegion ar gelloedd. Mae'r canlyniadau yn
deillio o'r arbrofion a wnaed yn ddiweddar fel rhan o
dreialon ar y cyd rhwng gwahanol labordai a noddwyd
gan FRAME ('Fund for the Replacement of Animals in
Medical Experiments') er mwyn pwyso a mesur gwerth y
gwahanol dechnegau in vitro. Derbynia'r corff yma
gymorth ariannol oddi wrth lawer o gwmnau fferyllol yn
ogystal 'r llywodraeth. Yn yr arbrofion profwyd ugain o
gemegion, yna dewiswyd chwech ohonynt ar gyfer cym-
haru'r canlyniadau o'r gwahanol labordai, sef y chwe
chemegyn yr adroddir amdanynt yma.
Llun 1. Dosbarthu'r celloedd i'r tiwbiau ar gyfer mesur crynodiad yr
ATP gyda'r luminomedr.
Celloedd ffibroblast yw LS929 sydd wedi eu haddasu i
dyfu fel daliant ac sy'n dwblu mewn nifer bob rhyw 23
awr. Meithrinir hwy mewn hylif pwrpasol sy'n cynnwys
ychwanegolion megis serwm 110 ffoetal, L-glwtamin a'r
gwrthfiotigau penisilin a streptomycin, mewn potel liter
ar dymheredd o 37 C a chedwir hwy mewn daliant drwy
gymorth Vibromixer (Chemap, A. G., Mannedorf, Swis-
tir) sydd yn gwneud defnydd o'r effaith Bernoulli (Ulrich
a Moore, 1965).
Is-feithrinir y celloedd bob yn eilddydd wedi iddynt
luosogi i ddwysedd addas (Kemp et al, 1983). Defnyddir
50 ml o'r daliant ar gyfer yr arbrofion ac adnewyddir y
botel feithrin gyda 50 ml o hylif ffres. Dosberthir 1 ml o'r
daliant i fflasgiau bychain Erlenmeyer gan ychwanegu'r
cemegyn i'w brofi, yna eu gosod ar ysgwydwr (90 troad y
munud)gangadw'rtymhereddyn37C. CedwirypH yn
optimaidd trwy ddefnyddio byffer carbonad/bicarbonad
gan gadw'r nwy uwchben yr hylif yn gymysgedd o 5%
C02/9596 ag aer.
Cyfrifir y nifer o gelloedd a laddwyd ar ben y pedair
awr trwy ddefnyddio cyfuniad o'r staeniau fflwroleuol
(Takasugi, 1971) flwresein deuasetat (Rotman a Paper-
master, 1966) acethidiwm bromid (Edidin, 1970). Fflwr-
oleua'r celloedd byw yn wyrdd a'r rhai marw yn goch pan
ddisgleirir pelydrau uwchfioled arnynt. Cyfrifir y cell-
oedd byw a marw gan ddefnyddio haemoseitomedr o
dan feicroscop fflwroleuol (Zeiss). Trafodir y canlyn-
iadau allan o leiafrif o chwe arbrawf gyda chymorth cyf-
riadur (Apple IIE) i roi ffigurau CDso ar gyfer pob
cemegyn.
Mesurwyd yr ATP yn y celloedd trwy ddefnyddio'r
adwaith lwsiferin-lwsiferas (DeLuca a McElroy, 1981).
Rhyddheir yr ATP o'r celloedd drwy ychwanegu Picoex B
i'r daliant, wedyn ychwanegir lwsferin-lwsiferas
Previous page Rotate Left Rotate Right Next page Original Image Large Image Zoom View text PDF
Jump to page

This text was generated automatically from the scanned page and has not been checked. Typical character accuracy is in excess of 99%, but this leaves one error per 100 characters.